Column

Is de economische crisis voorbij?

Pas op dat je niet tussen wal en schip belandt: het is daar gevaarlijk. Dit geldt ook voor vragen. Vragen die tussen wal en schip belanden, worden vermorzeld. En als het belangrijke vragen zijn, kan het ontbreken van antwoorden vervelende consequenties hebben.

Beeld anp

De vraag die het risico loopt onbeantwoord te blijven: is de economische crisis voorbij?

Vorige week schreef ik over het schip: het eerste rapport van de Studiegroep Duurzame Groei, een onafhankelijk werkende groep ambtenaren die vorige maand advies uitbracht aan kabinet en politiek over het versterken van de economische groei. Het is een waardevolle studie, schreef ik, al is het vreemd dat de macro-economische analyse erin ontbreekt.

De wal is het rapport van die andere ambtelijke studiegroep, die al sinds 1971 adviseert over de openbare financiën, de Studiegroep Begrotingsruimte. Blijkbaar, veronderstelde ik, heeft men een taakverdeling afgesproken, en doet de Studiegroep Begrotingsruimte de macro-economische analyse.

Maar de vervelende vraag blijkt tussen wal en schip geraakt. Niet helemaal, wel voor een pijnlijk deel.

De Studiegroep Begrotingsruimte beschrijft, onder leiding van Manon Leijten, de hoogste ambtenaar op Financiën, hoe de openbare financiën in Nederland uit het lood sloegen door de impact van de financiële crisis in de herfst van 2008, en hoe die, met pijnlijke en schadelijke bezuinigingen, weer op orde zijn gebracht. Tekort en schuld staat er nu goed voor. Als de ramingen van het Centraal Planbureau voor de komende kabinetsperiode uitkomen, hoeft er (per saldo) niet bezuinigd te worden. De overheidsbegroting kan weer gaan werken als 'economische stabilisator': sparen in goede tijden om een buffer te hebben voor slechte tijden.

Met dat verhaal is niets mis. Maar er zit een veronderstelling achter. En die luidt: we leven weer in normale economische tijden. Er is een conjunctuur, die slingert rond een structureel groeipad. En de belangrijkste functie van de begroting is dan het dempen van die conjunctuur.

Maar klopt die veronderstelling wel? De Studiegroep twijfelt. 'Het is niet altijd eenvoudig om de stand van de economie te duiden', schrijft Leijten. De feitelijke economische groei herstelt wel, maar niet heel snel. De groei blijft de komende jaren achter bij wat maximaal mogelijk is. De werkloosheid blijft hoog.

Maar als het puntje bij het paaltje komt, kiest de studiegroep voor voorzichtigheid met de schatkist. 'Vanuit conjunctureel oogpunt is er derhalve geen urgentie om te pleiten voor een netto-investering in de Nederlandse economie. Dit zou wel ten koste gaan van de versterking van het schokabsorberend vermogen van de begroting, dat nodig is voor de werking van automatische stabilisatoren.'

Dat de Studiegroep Begrotingsruimte in geval van twijfel voor een volle schatkist kiest, is logisch. Dat is de traditionele rol van het instituut. Maar hiertegenover had ik graag het pleidooi gelezen van de Studiegroep Duurzame Groei om juist wél extra investeringen te doen. Op grond van dezelfde basisanalyse - schatkist op orde, economische groei kwakkelend -- zou je óók kunnen concluderen dat er 'geen urgentie' is om heel tuttig te doen met de openbare financiën en dat wat extra overheidsinvesteringen kunnen helpen de groei de komende jaren aan te jagen.

Je zou dan aan de basisanalyse kunnen toevoegen: de inflatie is superlaag, de overheid kan gratis lenen. En dat beetje groei van nu wordt mede veroorzaakt door het uitzonderlijke beleid van de Europese Centrale Bank.

Maar de hamvraag valt dus tussen wal en schip. Duurzame Groei geeft geen antwoord. Begrotingsruimte zegt: we weten het niet zo goed, maar kiezen in geval van twijfel voor een volle schatkist.

Is de crisis voorbij? Ik zou kiezen voor omgekeerde voorzichtigheid. Liever wat extra investeren.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek.

Reageren?

frank@argumentenfabriek.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden