Is de culturele boycot terug in Amerika?

De popmuziek had zich de afgelopen maanden al van een fris geëngageerde kant laten zien, met optredens als politieke statements van bijvoorbeeld Beyoncé en een serie liedjes voor en over vluchtelingen. Maar in de Verenigde Staten lijkt nu zelf de culturele boycot teruggekeerd: een uiterst en ingrijpend middel voor popmusici om te protesteren tegen wantoestanden, veroorzaakt door kwaadwillende overheden.

Bruce Springsteen bij Madison Square Garden in New York, op 28 maart 2016. Beeld afp

En die bevinden zich niet in Israël of Zuid-Afrika - landen die voorheen met enige regelmaat popboycots over zich zagen afgeroepen - maar in de Verenigde Staten zelf. Vorige week zegde Bruce Springsteen een concert af in Greensboro in North-Carolina, omdat in die staat een omstreden 'wc-wet' was aangenomen die bepaalt dat bij de keuze voor een openbaar toilet (man of vrouw) het biologische geslacht leidend is. Dinsdag volgde de Canadese rocker Bryan Adams Springsteens voorbeeld. Adams liet weten dat zijn show in Biloxi, Mississippi van aanstaande donderdag helaas niet kon doorgaan omdat in Mississippi ook al een discriminatoire staatswet was aangenomen.

De wetten in Mississippi en North-Carolina keren zich volgens liberale activisten tegen de LGBT-gemeenschap. De 'HB1523-wet' in Mississippi bijvoorbeeld biedt 'bescherming' aan christelijke beambten die vanwege hun geloof weigeren dienstbaar te zijn aan homokoppels of transseksuelen. En zo'n wet werkt volgens tegenstanders dus zuivere discriminatie in de hand.

Gevecht tegen vooroordelen

Bruce Springsteen deed vorige week een bevlogen verklaring uitgaan die herinneringen opriep aan de strijd van Springsteens E Street Band in de jaren tachtig tegen het apartheidsregime van Zuid-Afrika. 'Sommige zaken zijn belangrijker dan een rockshow en dit gevecht tegen vooroordelen en onverdraagzaamheid is er één van.' Volgens Springsteen kan hij niet met goed fatsoen optreden in een staat waar de overheid de burgers 'terugduwt in plaats van vooruit helpt'.

Adams kwam dinsdag met een al even getergd statement. Volgens Adams kan hij niet met een zuiver geweten spelen in een staat waar burgerrechten kennelijk worden toegekend 'afhankelijk van de seksuele oriëntatie'.

Nieuwe trend

Dat een boycot ook het publiek treft dat het misschien helemaal niet eens is met de nieuwe staatswetten, zit Adams kennelijk toch ook wel dwars. 'Hopelijk worden de fouten in Mississippi hersteld en kan ik binnenkort weer optreden voor al mijn fans in deze staat.' Het is feitelijk een oproep aan progressief Mississippi om in opstand te komen tegen de conservatieve krachten.

Met de popboycots van Adams en Springsteen lijkt een trend gezet. Amerikaanse media zijn al op de concertagenda in Mississippi en North-Carolina gedoken en artiesten die binnenkort een show in deze staten geven hebben wat uit te leggen. Beyoncé en Justin Bieber zullen snel een beslissing moeten nemen: hun concerten staan op het punt van beginnen - laten deze artiesten de shows doorgaan, dan zullen ze daar op zijn minst een toelichting bij moeten geven.

Harde grappen

Zo gaat het vaker bij culturele boycots: de initiatiefnemers zijn moreel maatgevend. In 1985 riepen artiesten als Bono, Keith Richards, Bob Dylan en E Street Band-gitarist Steven Van Zandt op tot een culturele boycot van Zuid-Afrika. Popsterren die toch wensten op te treden in het entertainmentcomplex Sun City kregen de wind van voren en konden op hun beurt weer rekenen op een boycot. Ook Paul Simon, die voor zijn album Graceland opnamen had gemaakt met Zuid-Afrikaanse artiesten, kreeg zware kritiek te verduren van anti-apartheidsactivisten.

Voor artiesten die in de Verenigde Staten graag doorgaan voor politiek correct kan de nieuwe boycotgolf flink ingewikkeld worden. Kun je eigenlijk wel optreden in een staat waar de doodstraf nog geldt, en waar daadwerkelijk nog gevangenen worden geëxecuteerd? Kun je een concert geven in een staat waar raciaal politiegeweld niet afdoende wordt bestraft? De management- en boekingskantoren kunnen zouden een complexe geografische boycotkaart moeten maken, alleen al voor de Verenigde Staten. Kijken de artiesten buiten de eigen landsgrenzen, dan doemt een nog veel onoverzichtelijker wereldkaart op van landen met een smetje waar je eigenlijk ook niet gezien wilt worden.

Maar zover hoeft het misschien niet te komen. Afgelopen vrijdag trad in North-Carolina de stand-upcomedian Joel McHale op, niet bepaald een voorstander van de wc-wet. Hij had wel overwogen zijn optreden af te zeggen, verklaarde McHale, maar hij kreeg een ingeving. McHale trad op, maakte harde grappen over de wc-wet en doneerde vervolgens alle opbrengsten van zijn show in Durham aan het plaatselijke LGBT-centrum.

Bryan Adams tijdens een optreden in het Badisches Staatstheater in Karlsruhe, oktober 2015. Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden