Panel Kiezen voor het klimaat?

Is de burger klaar voor concrete klimaatmaatregelen? Het kiezerspanel van de Volkskrant weifelt nog

Nu de klimaatplannen zijn doorgerekend, wordt het tijd voor concrete maatregelen. Nederland moet groener worden en dat zal de burger merken. Is die burger daar klaar voor? Het kiezerspanel van de Volkskrant weifelt nog. ‘Wonderlijk dat mijn eerste levensbehoefte – warmte – zo zwaar belast wordt.’

Noura El Ayachi Beeld Jiri Buller

Noura El Ayachi (40)‘Belangrijk dat de hele wereld samenwerkt’

Woont in: Schoonhoven
Geboren in: Driouch, ­Marokko
Beroep: manager van een healthclub
Stemt op: ‘Nog geen idee’

‘Toen de energierekening op de deurmat viel, ben ik flink geschrokken. Misschien ligt de schuld in Den Haag, omdat zij het verkeerde rekensommetje hebben gemaakt. Maar daar kunnen we pas echt iets over zeggen als de concrete cijfers bekend zijn. Klimaatmaatregelen zijn noodzakelijk, maar ik denk dat het vooral belangrijk is dat de hele wereld samenwerkt. Het schiet niet op als alleen Nederland zich gaat richten op de isolatie van huizen en energiezuinige maatregelen, terwijl andere landen op grote schaal blijven vervuilen. Zelf probeer ik wel mijn steentje bij te dragen aan een beter milieu. Ik vlieg niet veel, scheid mijn afval en eet weinig vlees. Ik zou nog wel kunnen proberen om korter te douchen. Als ik er lang onder sta, kan ik daar wel een schuldgevoel van krijgen.’

Enrico Tempert Beeld Jiri Buller

Enrico Tempert (39): ‘De burger draait ervoor op, dat vind ik oneerlijk’

Woont in: Nijverdal
Geboren in: Hellendoorn
Beroep: volledig afgekeurd (voormalig servicemonteur elektronica)
Stemt op: PvdA

‘Ik sta er dubbel in. Dat het klimaat verandert, is een feit. Maar er is geen onomstotelijk bewijs dat CO2 daar de oorzaak van is. Van het gas af vind ik belangrijk, maar vooral vanuit geopolitiek standpunt. Dat we afhankelijk zijn van Rusland voor ons gas, is iets wat we absoluut niet moeten willen. Bedrijven zijn de grootste uitstoters, dus die zouden het meest moeten betalen. Nu draait de burger ervoor op. Dat vind ik oneerlijk. Ik ga één keer per jaar met het vliegtuig. Daar voel ik me dan niet schuldig bij. Naar uitstoot betalen, dat vind ik een goed idee. Voor de provincialestatenverkiezingen is klimaat voor mij niet zo’n thema. Ik heb een aantal stemwijzers gedaan en toen ben ik uitgekomen bij de PvdA, waarvan ik altijd dacht er niet snel op te gaan stemmen.’

Marco Scheeringa Beeld Jiri Buller

Marco Scheeringa (48): ‘lk blijf elke dag mijn stukkie vlees eten’

Woont in: Wolvega
Geboren in: Groningen
Beroep: was internationaal chauffeur, sinds twee jaar volledig afgekeurd
Stemt op: FvD of PVV

‘De overheid draaft door met al die klimaatmaatregelen. Moeten we ineens allemaal in een elektrische auto gaan rijden. Maar als je die niet koopt omdat je hem niet kunt betalen, hoe kom je dan bij je baas – 20 kilometer verderop? Dat burgers genoeg doen wil ik niet zeggen, maar we doen zeker al heel veel. En dan heb ik het niet over zestienjarige kinderen die ergens voor het klimaat staan te schreeuwen, maar over afval scheiden, ledlampen aanschaffen en minder stroom verbruiken. Ik blijf wel elke dag mijn stukkie vlees eten. Zonder schuldgevoel, want in normale hoeveelheden moet dat gewoon kunnen.’  

Miodrag Bata Milosevic Beeld Jiri Buller

Miodrag Bata Milosevic (54)‘Jammer dat jongeren er zo intrappen’

Woont in: Rotterdam
Geboren in: Servië
Beroep: freelance-acteur
Stemt op: Partij voor de ­Dieren of SP

‘Het klimaat is als een deken voor de echte problemen. In Nederland wordt ons milieu sterk vervuild door al die chemische concerns en zware industrieën zoals Shell. Die moeten weg, die moeten ze aanpakken. Maar dan gaan ze over het klimaat lullen en dan geloof ik het niet. Ze hebben er een industrie van gemaakt. Ze verdienen eraan met subsidies. Ik vind het jammer dat jongeren er zo intrappen, dat ze het spelletje niet zien. Een zielig fotootje van een diertje en niemand stelt meer vragen. Wie zich dan kritisch opstelt, is meteen negatief en rechts. Als iedereen zo zou leven als ik, dan zou het milieu beter zijn. Ik heb geen auto, ben altijd op de fiets, eet nauwelijks vlees. Maar ik ben hartstikke tegen het idee dat je mensen iets gaat opleggen. Als ik stem, dan speelt het klimaat niet mee.’

Ceyda Delik Beeld Jiri Buller

Ceyda Dilek (20)‘lk leef bewuster, maar voel me niet schuldig’

Woont in: Amsterdam
Geboren in: Amsterdam
Beroep: student psychologie aan de VU
Stemt op: Denk en Nida

‘Ik vind dat vooral de overheid en particuliere bedrijven verantwoordelijk zijn voor het klimaat. Dat ik tien minuten langer onder de douche sta, daar wordt niet het hele milieu minder van. Dat komt door grote bedrijven die miljoenen liters water verbruiken. Ik ben zelf wel bewuster gaan leven en minder vlees gaan eten, maar ik voel me niet schuldig over de klimaatverandering. De klojo’s die zeggen dat klimaatverandering niet bestaat, díé moeten zich schuldig voelen. Wat een politieke partij wil doen aan de klimaatverandering, is nu veel belangrijker voor mijn keuze waar ik op stem. Als een partij zich daar echt voor inzet, is het weerwoord groter tegen de rest die zich er niet om bekommert. Wat ik ga stemmen in de provincialestatenverkiezingen, dat weet ik nog niet. Ik blijf altijd een zwever, denk ik.’ 

Marlies Olde Monnikhof. Beeld Jiri Buller

Marlies Olde Monnikhof (49)‘Het klopt niet dat vlees zo vervuilend is’

Woont in: Oldenzaal
Geboren in: Gendringen
Beroep: varkensdierenarts
Stemt op: ‘Daar heb ik me nog niet in verdiept’ 

‘Ik werk met dieren en weet dat vlees absoluut niet zo vervuilend is als op dit moment wordt beweerd. Er wordt gezegd dat koeien verschrikkelijk veel CO2 uitstoten, maar als je de rekensom maakt, kom je erachter dat dat gewoon niet klopt. Los daarvan ben ik ervan overtuigd dat er iets aan het klimaat moet gebeuren. Maar toen mijn man en ik vorig jaar voor de keuze stonden om een warmtepomp aan te schaffen, bleek dat de hoge kosten voor ons niet haalbaar waren. Het is een mooi streven, maar het moet wel betaalbaar blijven.’

Govert de Koning Beeld Jiri Buller

Govert de Koning (74): ‘Dat energie zo duur wordt, werkt averechts’

Woont in: Apeldoorn
Geboren in: Den Haag
Beroep: was advocaat
Stemt op: VVD

‘Ik betaal me blauw aan energie. Wonderlijk vind ik het, dat mijn eerste levensbehoefte – warmte – zwaar belast wordt. Dat de rekening stijgt, merk ik al jaren. Dat vind ik niet erg handig van de coalitie, het werkt averechts. Dan gaan mensen op de verkeerde partijen stemmen. Dat er wereldwijd iets moet gebeuren voor het klimaat, is evident. Maar niet alle klimaatmaatregelen zijn wat mij betreft ook echt noodzakelijk. Ik ken ze ook niet allemaal. Het is wel een taak van de overheid, klimaatmaatregelen. Als het collectief dat regelt, gaat het beter. De overheid moet daar een actieve en ondersteunende rol in hebben, maar geen opleggende en belastingheffende rol. Het klimaat speelt voor mij geen belangrijke rol bij het kiezen. Ik stem voor een meer behoudende partij op klimaatgebied, de VVD.’

Saskia van der Jagt Beeld Jiri Buller

Saskia van der Jagt (58): ‘Klimaat is belangrijk in mijn partijkeuze’

Woont in: Utrecht
Geboren in: Rotterdam
Beroep: schrijver
Stemt op: GroenLinks

‘We moeten echt klimaatregels hebben, maar ik betwijfel of Nederland het beste jongetje van de klas moet zijn. Ik heb veel in China gewerkt in mijn leven, als je ziet wat daar allemaal misgaat op klimatologisch gebied... Nou ja, ik woon in Nederland, je moet het ergens aanpakken. De verantwoordelijkheid voor het klimaat ligt bij zowel de overheid als de burger, vind ik. Ik voel me ook schuldig bij dingen als ­vliegen. Kijk, mij maakt het ­klimaat allemaal niet zo veel uit, maar ik heb kinderen en straks ook kleinkinderen. Die moeten ook kunnen leven. Ik heb Nederland in de makkelijke tijden gekend als kind, maar ik zie wel dat het anders wordt. In mijn keuze voor een partij is het daarom heel belangrijk dat die zich echt uitspreekt voor klimaatregels.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.