Vier vragenover de omstreden ‘BIK’

Is de BIK wéér een cadeau voor het bedrijfsleven?

Plots stonden de Algemene Beschouwingen in het teken van een vrij onbekende belastingkorting. Is de Baangerichte Investeringskorting (BIK) het zoveelste miljardengeschenk voor het grootbedrijf, zoals de linkse oppositie beweert?

Premier Mark Rutte tijdens de tweede dag van de Algemene Politieke Beschouwingen.Beeld ANP

1) Wat is de BIK, waartegen GroenLinks, SP en PvdA zo fel van leer trekken?

Te midden van de coronageldregen, van de 6,7 miljard euro aan extra zorguitgaven tot de 20 miljard voor het Nationaal Groeifonds, zou het je bijna ontgaan. Toch is de nieuwe Baangerichte Investeringskorting (BIK) geen klein bier. De crisismaatregel kost de komende twee jaar maar liefst 4 miljard euro.

Het idee is dat werkgevers fiscaal geprikkeld worden om ondanks de crisis het geld te laten rollen. Premier Rutte noemde tijdens de Algemene Beschouwingen als voorbeeld een onderneming die een nieuwe productielijn wil opzetten, maar door de economische onzekerheid gaat twijfelen. ‘Dat zijn heel veel banen. Ik zeg niet dat het gebeurt, maar je hoopt dan in ieder geval met deze pot zo’n bedrijf te stimuleren om het wel te doen.’

Voor die ‘pot’ is volgend jaar 2 miljard euro beschikbaar. Voor 2022 is nogmaals zo’n bedrag gereserveerd. Tegelijkertijd kan Rutte niet zeggen hoeveel banen dit geld oplevert. Sowieso ontbreekt ieder detail. De uitwerking van het plan, dat toegejuicht wordt door werkgeversvereniging VNO-NCW, vindt de komende weken plaats.

2) Helpt zo’n belastingkorting tegen de stijgende werkloosheid?

Om te profiteren van de BIK, hoeven bedrijven straks niet aan te tonen dat ze extra werk scheppen. Het gaat om investeringen, waarvan een bepaald percentage mag worden afgetrokken van de loonheffing. Of die investeringen naar de door Rutte genoemde productielijn gaan of een fabriekshal vol arbeidsbesparende robots – dat maakt niets uit.

Economen verschillen van mening over hoe effectief deze fiscale maatregel is. ‘Het is in elk geval beter dan de eerder voorgenomen tariefsverlaging van de vennootschapsbelasting. Daarvan zouden ook bedrijven profiteren die helemaal niks investeren’, zegt Bas Jacobs, hoogleraar economie en overheidsfinanciën aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. ‘Er is wel degelijk een probleem; we zien de bedrijfsinvesteringen flink teruglopen. Daar iets aan doen vergroot én de economische vraag nu, én dempt de schade aan het Nederlandse verdienvermogen op de langere termijn.’

De vraag is volgens hem wel hoe het kabinet gaat zorgen dat deze belastingkorting ook echt ten goede komt aan níéuwe investeringen. ‘Je wilt niet subsidie geven op alle mogelijke investeringen die toch al zouden worden gedaan.’

3) Zijn er niet al tal van fiscale investeringsregelingen?

Dat klopt, maar die zijn specifiek gericht op groene of innovatieve investeringen. Denk aan de energie-investeringsaftrek, de Wet Bevordering Speur- en Ontwikkelingswerk en de Innovatiebox. Het Centraal Planbureau wijst op een ouder, roemrucht voorbeeld: de Wet op de Investeringsrekening. ‘De WIR werd vanwege een te hoge mate van oneigenlijk gebruik in 1988 afgeschaft’, merken de rekenmeesters subtiel op. Wat heet: toen de regeling werd opgedoekt, openden notarissen in het allerlaatste weekend speciaal hun kantoren. Op die manier wisten handige ondernemers vele miljoenen extra te besparen.

4) Klopt de linkse kritiek dat dit een cadeau voor het bedrijfsleven is?

Een ‘dividendbelasting 3.0’, noemde SP-leider Lilian Marijnissen de BIK deze week. Er is inderdaad een link. De BIK komt in de plaats van de voorgenomen verlaging van de vennootschapsbelasting. Dat was op haar beurt een goedmakertje voor de werkgevers omdat de afschaffing van de dividendbelasting niet doorging. En de BIK is weliswaar tijdelijk, maar nu al staat vast dat het hiervoor gereserveerde budget ook ná 2022 gestoken wordt in lastenverlichting voor ondernemers. 

Toch zijn er verschillen tussen de maatregelen. Van het schrappen van de dividendbelasting profiteerden vooral Shell en Unilever. Bij de BIK kunnen alle bedrijven baat hebben. Dan moet het kabinet wel de twijfels weten weg te nemen.  VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff opperde alvast het alternatief: ‘U kunt tegen die investeringsdingen stemmen. Dat is prima, maar dan gaat die verlaging van de winstbelasting door. Dat kan ook.’

Lees ook de column van Sheila Sitalsing over de BIK

‘Dat het cadeau best groot is, 2 miljard euro op papier, terwijl het in de mode is om het bedrijfsleven als duivelse graaimachine te zien: dat kun je gerust gewaagd noemen

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden