Reportage

Is de baai van Búzios beter dan die van Rio?

De Guanabara-baai bij Rio de Janeiro is smerig, dus zijn er twijfels over het olympische zeiltoernooi. Búzios werpt zich op als alternatief.

De Guanabara-baai bij Rio is smerig, maar wat is een goed alternatief? Beeld AFP

Een standbeeld van Brigitte Bardot siert de boulevard van dit schiereiland op 165 kilometer van Rio de Janeiro. Búzios was een van haar favoriete vakantiebestemmingen en toegegeven, het is goed toeven in deze stad van 30 duizend inwoners en 23 paradijselijke stranden, die op sommige plaatsen nog altijd de sfeer ademt van het vissersdorp van vroeger. Hoogbouw is er verboden, dus heeft Búzios geen megahotels, maar veelal kleinschalige uitbatingen in kleurrijke, simpele gebouwen.

Búzios is niet alleen de ideale vakantiebestemming, het is ook de perfecte plek om in 2016 de zeil- en surfwedstrijden te houden tijdens de Olympische Spelen van Rio de Janeiro. Althans, dat vinden ondernemers en horeca-uitbaters van de schilderachtige badplaats. 'Waarom zou je atleten blootstellen aan de smerige, ziekmakende baai van Rio de Janeiro?', zegt Thomas Weber. 'Laat ze naar Búzios komen, zeilhoofdstad van Brazilië!'

Weber is voorzitter van de hotelvereniging Búzios. Samen met de lokale Kamer van Koophandel en het toerismebureau probeert hij de autoriteiten van Rio de Janeiro zover te krijgen de zeil- en surfwedstrijden van de Zomerspelen te verplaatsen. 'Wij willen ook graag geld verdienen aan de Spelen', legt hij uit. 'Een groter deel van de deelstaat zou kunnen profiteren van het evenement, in plaats van alleen hoofdstad Rio.'

Daarnaast vormt het kraakheldere, turquoise water van Búzios een schril contrast met de bruine smurrie en penetrante stank in de baai van Guanabara in Rio, waar de zeil- en surfwedstrijden nu zijn gepland. Een groot deel van de rioleringen in de regio stroomt via rivieren regelrecht en ongefilterd het water in. Bij gebrek aan een vuilnisophaaldienst in sommige wijken, dumpen de inwoners er hun afval in diezelfde rivieren, met als gevolg ronddrijvend plastic en grof vuil.

Búzios toont zich een goed alternatief voor de vieze baai van Rio Beeld Hollandse Hoogte

Virussen

Uit een onderzoek dat het Amerikaanse persbureau AP recentelijk liet uitvoeren door een Duitse universiteit, bleek dat de in de baai aanwezige virussen een ernstig risico kunnen vormen voor de gezondheid van de atleten. Niet voor niets beloofde de deelstaatgouverneur van Rio bij het binnenhalen van de Spelen de hele baai schoon te maken. Later stelde hij de verwachtingen bij en zei dat de troep in het water voor 80 procent zou worden opgeruimd. Enkele weken geleden liet hij weten dat ook dat niet gaat lukken.

'Toen besloten we in actie te komen en campagne te voeren voor Búzios', aldus Weber. De stad heeft voldoende hotels en restaurants om de atleten en toeschouwers van alle gemakken te voorzien. Daarbij is de Búzios voor veel atleten bekend terrein. Surfers en zeilers uit de hele wereld trainen er vanwege de goede weersomstandigheden.

Ook heeft Búzios ervaring met sportevenementen. Het huisvestte het WK-laser 4.7 in 2009 en de Zuid-Amerikaanse surfkampioenschappen in 2007 en 2009. Dorian van Rijsselberghe won er in 2013 zilver op het WK windsurfen.

'Kijk, daar willen we de tijdelijke gebouwen neerzetten.' Salviano Leite, voorzitter van de Kamer van Koophandel van Búzios wijst op een stuk braakliggend terrein tegenover een van de jachthavens in de stad. 'Van daaruit hoeven de atleten alleen maar dit kanaal af te varen om het parcours te bereiken', aldus Leite, gezeten in een elektrisch aangedreven taxibootje. 'Voel je de wind?', vraagt hij bij het bereiken van de open zee. 'In de ochtend waait het zachter dan 's middags, maar in Búzios is het nooit windstil.'

Geheel

Eduardo Paes, de burgemeester van Rio de Janeiro, peinst er niet over om de olympische zeilwedstrijden te verplaatsen. Hij wil de Spelen per se in hun geheel in de stad organiseren, inclusief alle watersporten.

Een verhuizing naar Búzios 'zou bovendien de Braziliaanse atleten benadelen', aldus de burgemeester in lokale media. 'Brazilianen zijn gewend aan de omstandigheden in de baai van Guanabara. In Búzios lijken de stroming, de wind en het parcours juist op die in Europa.'

Na de testwedstrijden zeilen en surfen vorige maand, laaide de discussie over de baai van Guanabara verder op. De Duitse zeiler Erik Heil werd bij thuiskomst in het ziekenhuis opgenomen met een infectie aan zijn been. Volgens hem was die te wijten aan het vervuilde water van de baai. Ook de Zuid-Koreaan Wonwoo Cho belandde in het ziekenhuis. De surfer had last van overgeven, uitdroging en duizeligheid. Ook hij zag het smerige water als de oorzaak. Andere atleten klaagden over ronddrijvende plastic zakken die in het roer verstrikt raakten en de resultaten beïnvloedden.

Peter Sowrey, de voorzitter van de wereldzeilbond, liet na de testwedstrijden weten dat de huidige omstandigheden in de baai onacceptabel zijn. Als er geen verbetering komt, wil hij de wedstrijden verplaatsen naar 'buiten'. Daarmee refereerde Sowrey aan de open zee buiten de baai.

'Alle negatieve aandacht die dit oplevert, is ontzettend schadelijk voor de toerismesector van Brazilië,' aldus Leite. Hij hangt achterover in de boot, en geniet van de ondergaande zon die de lucht boven het water in Búzios rood kleurt. Tientallen vissen springen in en uit het water, een reuzenschildpad zwemt loom voorbij.

'Moet je kijken wat een prachtige plaatjes dit oplevert', zegt Leite. 'Als Paes aan het landsbelang zou denken, verplaatst hij de wedstrijden naar Búzios.'

Verplaatsing zeldzaam

Búzios wil het olympische zeiltoernooi verplaatsen, maar kan dat eigenlijk wel? De theoretische mogelijkheid bestaat, maar er zijn strenge regels. De gaststad van de Spelen mag wedstrijdlocaties slechts wijzigen na schriftelijke toestemming van het Internationaal Olympisch Comité (IOC). Ook moet bij de betrokken internationale sportfederatie advies worden ingewonnen.

Een late verplaatsing van een sport naar een andere locatie is in de recente geschiedenis niet voorgekomen. Maar hamerend op de clausules over het beschermen van de gezondheid van de sporter zou een late wijziging van het zeilwater in Brazilië mogelijk moeten zijn.

Het zeilen is bovendien gewend ver van de olympische stad wedstrijden te varen. In 2008 lag de olympische haven Qingdao op twee uur vliegen van Peking. In 2012 lag Weymouth op vier uur per trein van Londen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden