Is de angst voor een nieuwe migratiegolf terecht?

In de stukgelopen formatie zou de vrees van CDA en VVD voor een nieuwe migratiegolf, deze keer vooral via de zogeheten Libië-route, een rol hebben gespeeld. Is die angst terecht?

Migranten uit Afrika worden gered in de Middellandse Zee. Beeld Reuters

Hoe groot is de immigratie naar Nederland?

In Nederland kregen vorig jaar 31.600 vluchtelingen een verblijfsvergunning, inclusief nareizigers in het kader van gezinshereniging. In 2016 vroegen 19.285 duizend mensen voor het eerst asiel aan in Nederland. Dat is 55 procent minder dan op het hoogtepunt van de vluchtelingenstroom in 2015 en slechts 1,6 procent van de 1,2 miljoen vluchtelingen die vorig jaar in de Europese Unie voor de eerste keer asiel aanvroegen.

Verhoudingsgewijs vangt Nederland weinig asielzoekers op: 1.135 per miljoen inwoners. Het Europese gemiddelde ligt twee keer zo hoog en in Duitsland, dat 60 procent van alle asielzoekers in de EU opvangt, zelfs acht keer zo hoog. Vergeleken met reguliere migratie voor werk, huwelijk of studie valt de asielzoekerinstroom ook mee: jaarlijks komen gemiddeld 166 duizend legale migranten Nederland binnen.

Hoe zit het precies met nareizigers? Onze wetenschapredactie checkte de cijfers van IND-directeur Rob van Lint en kwam tot de conclusie: klopt niks van. Bekijk het in de video.

Verloopt de nieuwe illegale migratieroute via Italië?

Alom wordt gevreesd voor een nieuwe vluchtelingenhausse vanuit Libië naar Italië. Vanuit dat land staken dit jaar al 45 duizend Afrikanen over, hoofdzakelijk uit Nigeria, Guinee, Senegal, Mali, Eritrea en recentelijk ook uit Bangladesh. Dit zijn vooral 'economische migranten' en in toenemende mate buitenlandse arbeiders die de onhoudbare situatie in Libië ontvluchten. Oorlogsvluchtelingen uit Syrië, Afghanistan of Irak reizen nauwelijks via Libië.

In de afgelopen drie jaar kwamen bijna een half miljoen Afrikanen aan in Italië. Behalve Eritreërs en Somaliërs maken de meeste Afrikanen vrijwel geen kans op asiel, de meesten verdwijnen dan ook in de illegaliteit. Vrouwen en minderjarigen lopen grote kans in de prostitutie te belanden, mannen en kinderen worden vaak uitgebuit in de landbouw of fabrieken. De meeste illegale Afrikanen blijven in Italië of proberen in Frankrijk of Engeland te komen. Deze 'economische migranten' vanuit Libië bereiken Nederland eigenlijk zelden.

Tekst loopt verder onder grafiek

Komen er geen migranten meer via Griekenland?

De bootvluchtelingenstroom vanuit Turkije naar Griekenland is vrijwel stil komen te liggen. Nadat in 2015 bijna een miljoen vluchtelingen - voornamelijk uit Syrië, Irak en Afghanistan - de Griekse eilanden hadden bereikt, sloot de EU vorig jaar maart een deal met Turkije om migranten te stoppen in ruil voor extra geld voor de opvang van de 3 miljoen Syrische vluchtelingen in Turkije. In de Balkan gingen bovendien de grenzen dicht, waardoor vluchtelingen niet meer konden doorreizen naar Duitsland en de rest van Noord-Europa.

In Griekenland zijn sindsdien meer dan 50 duizend vluchtelingen gestrand die nog steeds in erbarmelijke opvangkampen wachten op de behandeling van hun asielaanvraag of hereniging met hun gezinsleden elders in Europa. De EU-lidstaten beloofden bovendien 66.400 asielzoekers over te nemen van Griekenland, maar hiervan is nog geen 20 procent gerealiseerd. Ook Nederland moet volgens deze afspraak nog duizenden asielzoekers laten overkomen uit Griekenland.

Tekst loopt verder onder grafieken

Wat staat Europa nog te wachten?

Algemeen valt te verwachten dat de migratie uit Afrika blijft toenemen omdat de economische perspectieven in dit continent uiterst belabberd zijn. Dat geldt met name voor de Sahel-landen waar in 2050 de bevolking naar verwachting is verdubbeld en de hoeveelheid vruchtbare landbouwgrond als gevolg van klimaatveranderingen is gehalveerd. Volgens veel deskundigen is de huidige migratiegolf nog maar kinderspel vergeleken bij wat er gaat komen.

Hoe stopt Europa de migratie?

Europa zou het liefst met Libië een vergelijkbare deal als met Turkije maken, maar in dat land heerst volledige anarchie: er is geen erkende regering, talloze milities maken er de dienst uit en verdienen miljarden aan de smokkel en handel van migranten. Bij gebrek aan beter maakt de EU afspraken met omringende landen als Niger, Mali en Senegal om migratie en mensensmokkel tegen te gaan en illegale migranten terug te nemen. In ruil hiervoor helpt de EU deze landen met het trainen van - onderbetaalde en corrupte - grensbewakers en zijn er miljarden euro's beschikbaar gesteld voor economische ontwikkeling. Die investeringen vragen om een lange adem, want op de korte termijn hebben de landen meer baat bij de miljarden aan inkomsten die illegale migranten in Europa naar huis sturen.

Ondertussen weet de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) wel meer migranten op weg naar Libië en Europa te onderscheppen en over te halen vrijwillig terug te keren naar het land van herkomst. Migranten schrikken in toenemende mate terug voor de horrorverhalen uit Libië waar Afrikaanse migranten ten prooi vallen aan mensenhandel en mishandeling voordat ze de oversteek naar Europa kunnen wagen die bovendien ook al aan duizenden mensen het leven heeft gekost.

Migratiedeskundigen pleiten voor het verruimen van legale migratiemogelijkheden via humanitaire visa, studiebeurzen en tijdelijke werkvergunningen, 'green cards'. Legale migratie in combinatie met strengere grenscontroles en het onverbiddelijk terugsturen van kansloze illegalen zou de steeds professioneler opererende smokkelaars de wind uit de zeilen moeten nemen. Zo zou bovendien het draagvlak voor de opvang van 'echte' oorlogsvluchtelingen in Europa behouden kunnen blijven.

Beeld .
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden