Is de AEX Nederlands erfgoed?

De AEX is een sterk merk, net als de Dow Jones (sinds 1886) of de Footsie (sinds 1935). Maar terwijl de Dow dinsdag een nieuw all time high bereikte, staat de AEX nog niet op de helft van de hoogste stand ooit.


Dat is bizar, vooral omdat de Nederlandse index tamelijk jong is, zeker vergeleken met de beurs van Amsterdam die al 410 jaar bestaat. De index viert deze week toevallig haar 30ste verjaardag. Maar in plaats van dat er wordt geproost op een lang en gelukkig leven, buitelen de analisten over elkaar heen met pleidooien voor een nieuwe en betere graadmeter.


In de AEX zitten te veel buitenlandse bedrijven (Arcelor Mittal, Aperam, Unibail-Rodamco), waardoor het geen goede indicator zou zijn van het Nederlandse beurssentiment. En sinds de beurswaarde van de financiële fondsen is gedecimeerd, bepalen de zwaargewichten Koninklijke Olie en Unilever vooral de richting van de index.


Het ontstaan van de AEX is omgeven door romantiek. De index werd in 1983 in de tweeënhalf uur durende treinreis van Luxemburg naar Luik op de spreekwoordelijke achterkant van een sigarendoosje bedacht door toenmalig directeur van de optiebeurs Tjerk Westerterp. Het was een desperate poging een ondergang van de nieuwe optiebeurs te voorkomen. Het was ook een meesterzet van de man die als minister al de bromfietshelm en veiligheidsgordels had bedacht. In tegenstelling tot de toentertijd gebruikte CBS-koersindex (1952-2004) kon de index de hele dag door worden berekend. In 1994 nam de effectenbeurs de index van 25 grote fondsen over onder de naam AEX. Op 4 september 2000 sloot de index boven de 700 punten.


Maar daarna ging het mis. De stijging was geflatteerd door de deelname van relatief veel snelgroeiende hightechfondsen zoals UPC, KPN, Getronics en KPNQwest die tijdens de internetbubbel kopje onder gingen. Vervolgens werd de grootste weging toegekend aan financiële fondsen zoals ING, ABN Amro, Fortis en Aegon. Maar in 2008 liepen de zaken verkeerd.


Terwijl de Dow Jones op de hoogste stand ooit staat, bevindt de AEX zich op crisishoogte. En als de olieprijs en de koers van Koninklijke Olie kelderen en de consumenten Unilevers Ben & Jerry links laten liggen, wacht de index opnieuw een beproeving.


Dat is geen goede propaganda voor het al zo geplaagde financieel centrum Amsterdam. Maar of een nieuwe index uitkomst zal bieden, is de vraag. Het weren van buitenlandse fondsen die hier alleen om juridische of fiscale redenen zijn gevestigd, maakt de Nederlandse beursfondsen niet minder afhankelijk van het buitenland. En Nederland is nu eenmaal een relatief kleine markt die niet zoals de VS een breed palet van multinationals in de meest diverse sectoren aan beleggers kan bieden.


Er kan wel iets anders worden verzonnen, maar niet iets beters. Juist de AEX maakt zo mooi duidelijk hoe wispelturig dit hyperige handelsland is geworden.


Reageren?


p.dewaard@volkskrant.nl


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden