Is Antoinette nog bozer te krijgen?

Commandant Bart Combée van de Consumentenbond en majoor Antoinette Hertsenberg van Radar kunnen hun verbale mortieren in stelling brengen en hun telefoontroepen mobiliseren. De banken zullen hun marges moeten vergroten en hun tarieven moeten verhogen. Zolang ze niet winstgevender worden, is er geen kans dat ze ook meer kredieten gaan verstrekken aan de bedrijven die daarmee nieuw werk creëren.

José Viñals, een Spaans heerschap dat als hoofd van de afdeling geld- en kapitaalmarkt grote invloed heeft bij het IMF, verklaarde vorige week dat er een nieuw businessmodel nodig is voor de banken. Eigenlijk moeten zij weer terug naar de periode van voor de liberalisatie van de kapitaalmarkten eind jaren tachtig toen ze nog een soort van oligopolie waren dat op een diner de tarieven vaststelde. Zeg maar terug naar de tijd dat John Cleese op de Amsterdamse grachten iemand bij de kraag greep en dreigend vroeg: 'Do you use Giroblauw?'

Uit een analyse van het IMF blijkt dat 40 procent van alle middelen in de wereld bij banken staat die nauwelijks het hoofd boven water kunnen houden. In Europa is dat zelfs zo'n 70 procent. Eind deze maand zal de Europese Centrale Bank als nieuwe toezichthouder een verklaring van gezondheid uitreiken aan 130 grote banken met een balanstotaal van elk 30 miljard euro of meer.

Maar daarnaast zijn er nog eens drieduizend banken in Europa die onder de nationale toezichthouder blijven vallen. Slechts 80 mensen van de afdeling DG3 zullen op het kantoor van de ECB in Frankfurt dat toezicht moeten coördineren.

Deze banken bederven de markt voor de grote. Dat geldt niet zozeer voor Nederland, waar er weinig zijn, maar wel voor Duitsland met zijn Sparkassen, Frankrijk met zijn mutuels, Spanje met de voormalige caja's en veel andere EU-landen. Deze banken zouden moeten fuseren of worden overgenomen. Maar toezichthouders hebben daar weinig over te zeggen. Dat kan alleen de markt doen, hetgeen wil zeggen dat aandeelhouders moeten besluiten de stekker eruit te trekken. Maar daar heeft niemand de regie over.

De zaak wringt des te meer omdat driekwart van de kredietverlening in Europa van banken afkomstig is. In de VS is dat maar een kwart. De rest van de financiering komt rechtstreeks van beleggers als pensioenfondsen, hedgefondsen en andere financiële instituten. Ook dat zou in Europa moeten gaan plaatsvinden. Maar ook dat gaat nog heel lang duren.

Het feit dat de toezichthouders onthand zijn bij hun pogingen banken minder in plaats van meer met elkaar te laten concurreren, is een nieuw bewijs dat het bankwezen eigenlijk niet geschikt is voor de vrije markt. Banken horen overheidsinstituten te zijn, zoals in de tijd van Giroblauw.

En dan mogen Bart Combée en Antoinette Hertsenberg best een kritische noot kraken als ze hun macht misbruiken.

Reageren?

p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden