Is 30 april nu de nieuwe Prinsjesdag?

Tien maanden geleden snelde minister van Financiën Jan Kees de Jager door de gangen van de Tweede Kamer om steun te verwerven voor een bezuinigingspakket. Dit jaar is het de beurt aan zijn opvolger Jeroen Dijsselbloem. Ook voor hem geldt de deadline van 30 april. Uiterlijk die dag verwacht de Europese Commissie een conceptbegroting van de lidstaten. Is de oude koninginnedag de nieuwe Prinsjesdag geworden?

Minister van Financiën Dijsselbloem met begrotingscommissaris Rehn Beeld null
Minister van Financiën Dijsselbloem met begrotingscommissaris Rehn

Het korte antwoord daarop is ja. Onder druk van de crisis krijgt de Europese agenda een steeds grotere plek in de nationale agenda. Om de oplopende overheidsuitgaven en staatsschulden een halt toe te roepen hebben de EU-lidstaten sinds het uitbreken van de crisis in 2008 de onderlinge controle meer en meer aangescherpt. Het meest recente voorbeeld daarvan is het zogeheten 'two-pack', dat ruim een week geleden werd goedgekeurd door het Europees parlement. Het pakket met begrotingsafspraken kon al rekenen op goedkeuring van de commissie en de lidstaten. Eerder, in 2011, werd het 'six-pack' aangenomen. Beide pakketten geven de Europese Commissie meer controlerende en corrigerende bevoegdheden over de nationale begrotingen.

Met die aanscherpingen heeft de Europese kalender een prominentere rol gekregen in het nationale parlementaire jaar. Het Europese 'semester' loopt van januari tot en met juni en gaat dus vooraf aan de nationale besluitvorming over de begroting, dat in Nederland zijn hoogtepunt vindt op Prinsjesdag, oftewel de derde dinsdag van september. Hoe ziet dat Europese semester eruit?

Prognoses
Al aan het begin van het jaar presenteert de Europese Commissie de economische prognoses voor de lidstaten. In diezelfde periode (januari/februari) verschijnen de cijfers van de landelijke rekenmeesters. Zo becijferde de Commissie vorige week al het Nederlandse begrotingstekort in 2014 (3,6 procent van het bbp). het Centraal Planbureau kwam, dankzij een aantal meevallers, deze week uit op 3,4 procent.

Dat begrotingstekort, in Europese termen het EMU-saldo geheten, is een belangrijke pijler van het Europese stabiliteits- en groeipact (dat weer is aangescherpt met het six-pack en het two-pack). In dat SGP hebben de getallen 3 en 60 een prominente rol. De 3 is het plafond dat je als land mag bereiken met je begrotingstekort: maximaal 3 procent van je binnenlands product. De 60 is het plafond voor de staatsschuld: maximaal 60 procent van het bbp.

Stabiliteitsprogramma
Met de prognoses in de hand hebben de nationale regeringen nog circa twee maanden om twee programma's op te stellen: een stabiliteitsprogramma en een hervormingsprogramma. In het stabiliteitsprogramma staat wat de regering wil gaan doen aan het begrotingstekort en de staatsschuld (de 3 en de 60). In het hervormingsprogramma staan beleidsvoornemens voor structurele vernieuwingen (bijvoorbeeld hypotheekregels of aanpassing van de pensioenleeftijd).

Bij de volgende top van de Europese Raad op 15 maart gaat premier Mark Rutte met zijn 26 collega's in onderhandeling over de Europese prioriteiten voor volgend jaar. De regeringsleiders komen daar onder leiding van EU-president Herman Van Rompuy tot 'Europabrede aanbevelingen'. Die aanbevelingen moeten in een lokale vertaling plek krijgen in de programma's van de lidstaten.

Aanbevelingen
Die plannen voor het volgende jaar moeten uiterlijk 30 april ingeleverd worden bij de Europese Commissie. De commissie presenteert enkele weken later de 'landenspecifieke aanbevelingen'. Zo kreeg Nederland vorig jaar een waarschuwing van eurocommissaris Rehn over de schuldbubbel onder de hypotheekmarkt. Die aanbevelingen zijn in juni onderwerp van Europees overleg in onder meer de Ecofin, de raad van Europese ministers van Financiën.

Dan zit het Europese semester erop en kunnen de afzonderlijke landen hun begrotingen, gecorrigeerd en/of goedgekeurd door de Europese commissie en elkaar, voorleggen aan hun nationale parlementen. De Rijksbegroting die op Prinsjesdag wordt gepresenteerd, is een gedetailleerde versie van de conceptbegroting die op 30 april naar Brussel gaat. Drie maanden later is het alweer kerstreces en klopt het nieuwe Europese semester aan de deur.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden