Column

Is 152.000.000.000.000 te veel?

Als een donderwolk hangt een schuld van 152.000.000.000.000 dollar (135 biljoen euro) boven de wereld. Gedeeld door 7 miljard mensen is dat 21.715 dollar per aardbewoner. Het is 225 procent van het mondiaal binnenlands product (bbp) of 2,25 zoveel als alle mensen op de aardbol jaarlijks bij elkaar verdienen.

Het IMF noemt het de meest nauwkeurige schuldberekening ooit. Het bedrag - 152 met twaalf nullen - is hoe dan ook astronomisch. In kilometers gemeten is het bijvoorbeeld tien lichtjaren. Het is in lichtjaren meer dan twintig keer de doorsnede (straal) van het waarneembare heelal. 'Hoewel er geen consensus bestaat over hoe veel te veel is', schrijft het IMF, 'zijn de negatieve implicaties genoegzaam bekend.' Een snelle toename van private schulden leidt, aldus het IMF, tot lange en diepe recessies.

Roekeloze kredietverlening was in 2007/2008 ook de belangrijkste oorzaak van de kredietcrisis. Banken leenden te veel geld uit, met name op de Amerikaanse huizenmarkt, waardoor de schulden wereldwijd vanaf 2000 met 35 procent opliepen. De schuldzeepbel was daarnaast door financiële innovatie als dodelijk gif over de wereld gedistribueerd. Schuldenreductie - deleveraging - was het nieuwe parool.

Van deleveraging is niets terechtgekomen. Integendeel, eerder is het maken van meer schulden gestimuleerd. Centrale banken hebben krediet gratis gemaakt door de rente te verlagen naar nul en biljoenen aan nieuw geld op de markt te smijten via opkoopprogramma's. Het moet burgers aanzetten tot consumeren en bedrijven tot investeren, zodat de economie op stoom blijft. En Nederlanders lenen ook weer volop voor de aankoop van huizen.

Van de 152 biljoen dollar aan schuld bestaat 100 biljoen dollar aan private schulden: schulden van bedrijven en huishoudens. Daarnaast is 50 biljoen publieke of overheidsschuld. Groot-Brittannië en de VS hebben sinds 2008 de private schulden teruggebracht maar ze zijn gestegen in Hongkong, Singapore, China, Korea, Frankrijk, Duitsland, België en ook Nederland.

Het beste middel om die private schulden omlaag te brengen is economische groei en inflatie. Dat lukt maar niet. Dus moet volgens het IMF groei worden gestimuleerd door overheden. Die moeten meer lenen en minder bezuinigen.

Dat in Groot-Brittannië en de VS de private schulden zijn teruggedrongen, komt volgens het IMF doordat de overheden in die landen minder hebben bezuinigd dan die in de eurolanden - met name Duitsland en Nederland. Daarom moeten ook deze landen de publieke schulden verhogen om de private schulden omlaag te krijgen.

Maar grotere publieke schulden zijn ook niet zonder risico, zoals Griekenland en Argentinië heel goed weten. Daarnaast zijn de twee landen waar de private schulden het snelst zijn afgenomen (Spanje en Ierland) juist de landen waar hard is bezuinigd.

Het IMF waarschuwt voor donderwolken maar speelt mooi weer.

Reageren? p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden