Iran: ramp bij hadj is schuld Saoediërs

Meer dan zevenhonderd pelgrims vonden donderdag bij Mekka de dood in het gedrang tijdens de bedevaart. Toch waren er juist miljarden in veiligheid gestoken.

null Beeld afp
Beeld afp

De Volkskrant kan niet instaan voor het juiste gebruik van bronnen in dit artikel. Voor nadere uitleg, lees deze toelichting.

Op de slotdag van de bedevaart naar Mekka heeft zich donderdag het grootste drama afgespeeld in 25 jaar. Zeker 717 pelgrims kwamen om toen twee stoeten botsten op een kruispunt. De Saoedische autoriteiten hadden de laatste jaren juist voor miljarden aan maatregelen getroffen om de massa van bijna twee miljoen pelgrims in goede banen te leiden.

De tragedie speelde zich af in Mina, op Weg 204, in een vallei even buiten Mekka waar pelgrims zijn ondergebracht in 160 duizend tenten. De gelovigen waren op weg naar de drie pilaren van al-Jamarat, die symbool staan voor de duivel. Op de laatste dag van de bedevaart - ook wel naar het Arabisch: de hadj - moeten pelgrims driemaal zeven stenen naar de pilaren gooien om zich te ontdoen van hun zonden.

'Ik hoorde gegil en zag mensen over elkaar heen klimmen om adem te kunnen halen', zei een Egyptische overlevende tegen persbureau AP. In de haast struikelden pelgrims over de bagage van anderen. De hadj-gangers moeten meerdere heilige plaatsen bezoeken en nemen daarom vaak koffers en tenten mee. Een Nigeriaan vertelde hoe hij werd overlopen door tientallen anderen. Een derde overlevende weet de ramp aan de gebrekkige organisatie: 'Mensen waren uitgedroogd en vielen al flauw voor het gedrang begon.'

'Totale schok'

Lees hier een interview met een Nederlandse moslim, die ter plekke was. 'Alles verliep tot nu toe bijzonder vreedzaam: er werd niet geduwd, er was voldoende beveiliging, mensen waren geïnformeerd. Ik voelde mij veilig.'

'Verantwoordelijkheid aanvaarden'

Bijna elk jaar komen bedevaartgangers om het leven door uitputting of verstikking in het gedrang bij al-Jamarat. Niet alleen doordat de plaats van het ritueel klein is, maar ook doordat veel deelnemers haast hebben: vóór zonsondergang moeten zij de stenen hebben geworpen.

Onder de doden zijn zeker 43 Iraniërs. Teheran haalde meteen fel uit naar zijn rivaal in de regio, Saoedi-Arabië. Volgens Iran werd 's ochtends een tunnel gesloten met een opstopping als gevolg. Ooggetuigen bevestigen die lezing. De hoogste geestelijk leider van Iran, ayatollah Khamenei, schreef op zijn site: 'De regering moet verantwoordelijkheid aanvaarden voor deze droevige gebeurtenis. Mismanagement en verkeerde acties zijn de oorzaken van deze catastrofe'. Maar de Saoedische minister van Gezondheidszorg gaf 'ongedisciplineerde pelgrims' de schuld. Die hadden zich volgens hem niet aan de regels gehouden.

Voor zover bekend zijn er geen Nederlanders bij de ramp betrokken, stelt het ministerie van Buitenlandse Zaken. Volgens de Raad van Marokkaanse Moskeeën Nederland zijn zo'n drieduizend Nederlandse bedevaartgangers naar Mekka afgereisd.

Tekst loopt door na graphic.

null Beeld epa
Beeld epa
null Beeld de Volkskrant
Beeld de Volkskrant

De ongelukken tijdens de hadj zitten Saoedi-Arabië al jaren dwars. Het land is er trots op de bewaarder van de heilige plaatsen Mekka en Medina te zijn. Miljarden zijn gestoken in het verbeteren van de infrastructuur en veiligheid. De bouwwoede om Mekka uit te rusten voor de hadj kostte twee weken geleden nog 111 gelovigen het leven toen een kraan op de Grote Moskee viel.

Uit voorzorg zijn de tenten in Mina tegenwoordig vuurbestendig - in 1997 kwamen 350 pelgrims om door een omgestoten gasstelletje. Er zijn meer dan honderdduizend agenten en met helikopters wordt gespeurd naar gevaarlijke opstoppingen. Verder is de traditie afgeschaft dat pas in de middag met stenen naar de duivelspilaren mag worden gegooid.

Het mocht donderdag niet baten. In de menigte konden geen helikopters landen om doden en gewonden af te voeren. Bulldozers ruimden de bagage weg, 220 ambulances reden af en aan naar Mekka en Arafat. De doden werden in koelwagens geladen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden