Iran, Noord-Korea en Syrië blokkeren wapenverdrag

Een akkoord tegen ongebreidelde wapenhandel, waarvoor enorme steun bestaat in de Verenigde Naties, blijft nog uit. 'Het was binnen handbereik.'

AMSTERDAM - Iran, Noord-Korea en Syrië hebben geblokkeerd dat een VN-verdrag over de handel in wapens met consensus kon worden aangenomen. Na twee weken van onderhandelen keerden de drie landen zich donderdagavond in New York tegen het verdrag, dat de verkoop van conventionele wapens aan dubieuze afnemers en voor kwalijke doeleinden aan banden moet leggen.


De blokkade van de drie tegenstanders betekent niet dat er geen verdrag komt. De tekst zal waarschijnlijk binnenkort, misschien volgende week al, door enkele landen worden ingediend bij de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Kenia heeft al aangekondigd een verzoek daartoe te zullen sturen aan secretaris-generaal Ban Ki-moon.


In de VN-assemblee zal het document naar verwachting met overgrote meerderheid worden aangenomen. Het verdrag treedt in werking als het door minstens vijftig lidstaten is geratificeerd, en zal dan alleen juridisch bindend zijn voor de aangesloten landen. Ook indien deze week wel consensus was bereikt, zou dat de gang van zaken zijn geweest.


Het verdrag kan echter grote gevolgen hebben voor niet-aangesloten landen. De tekst legt de nadruk op nationale mechanismen om het misbruik van wapentuig tegen te gaan. Elk land moet zich vóór elke wapentransactie ervan vergewissen dat de te verkopen wapens niet zullen worden gebruikt voor het omzeilen van een wapenembargo of voor genocide en andere ernstige schendingen van de mensenrechten, en dat ze niet in handen zullen vallen van terroristen of criminelen.


De vertegenwoordigers van Iran, Syrië en Noord-Korea stelden dat in het verdrag vooral rekening wordt gehouden met de belangen van landen die wapens produceren en veel minder met die van de importeurs. De Noord-Koreaanse ambassadeur Ri Tong-il sprak van een 'riskante tekst, die makkelijk kan worden misbruikt door grote wapenexporteurs'.


Volgens waarnemers speelt een rol dat de drie landen, die alle al onderhevig zijn aan internationale wapenembargo's, vrezen door het verdrag nog sterker in de tang genomen te zullen worden.


Frustratie

VN-chef Ban Ki-moon toonde zich diep teleurgesteld over het uitblijven van een akkoord. 'Een overeenkomst was binnen handbereik', verzuchtte hij. Diverse ambassadeurs, ook van landen in Afrika en Latijns-Amerika, gaven ongeremd lucht aan hun frustratie over de manier waarop de drie tegenstanders de rest van de wereld 'in gijzeling' hebben genomen.


Minister Frans Timmermans van Buitenlandse Zaken is erg teleurgesteld dat het niet is gelukt tot een internationaal wapenhandelsverdrag te komen, aldus zijn ministerie vrijdag. Het voorstel dat bij de VN op tafel lag was volgens Timmermans 'sterk en robuust', wat nodig is om het misbruik van wapens voor mensenrechtenschendingen, georganiseerde misdaad en het aanjagen van conflicten te verminderen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden