ANALYSE

Iran neemt steeds meer regie in strijd tegen IS

Iraanse commando's hebben deze week een Iraanse diplomaat gered uit handen van Al Qaida in Jemen, zo meldde het Iraanse persbureau IRNA. De succesvolle geheime operatie, vermoedelijk diep in vijandelijk gebied, zet de schijnwerpers op de steeds openlijker inmenging van Iraanse special forces en inlichtingenmensen in de sektarische conflicten die de regio teisteren, waaronder Irak.

Iraanse soldaten tijdens een militaire parade in Teheran.Beeld EPA

Volgens de Iraanse viceminister van Buitenlandse Zaken, Hossein Amir-Abdollahian, bevrijdde 'een speciaal team van het ministerie van Inlichtingen' de diplomaat Nour Ahmad Nikbakhat na 19 maanden gevangenschap.

Officieel is niet bekend waar de actie plaatsvond, maar persbureau AFP meldt op gezag van lokale bronnen dat Nikbakhat werd bevrijd op de grens tussen de zuid-Jemenitische provincies Bayda en Shabwat - een regio waar Al Qaida in Jemen sterk is. Getuige de verklaring dat er 'een minimaal aantal slachtoffers' is gevallen en dat Iran niet heeft toegegeven aan de eisen van de gijzelnemers, gaat het om een gewapende actie.

Regie in strijd IS

De bevrijdingsactie in Jemen komt terwijl Iran steeds meer de regie over lijkt te nemen van de strijd tegen Islamitische Staat (IS) in delen van Irak. Tweederde van de 30 duizend troepen die de afgelopen dagen proberen de noord-Iraakse stad Tikrit te heroveren op IS, bestaat uit Iraakse sjiitische milities die zijn bewapend en getraind door Teheran.

Zij worden bijgestaan door commando's van de Quds Force, de arm voor speciale operaties van Iran's Revolutionaire Garde. Generaal Qassem Suleimani, het beruchte hoofd van de Quds Force, stuurt in ieder geval deels de gevechten aan vanuit een post nabij de frontlijn. Iran is al langer actief in de strijd tegen IS in Irak, maar niet eerder voerden de Quds Force en diens leider zo openlijk de regie over een veldslag.

Houthi-militie in Jemen.Beeld epa

Escalerende strijd

De Iraanse betrokkenheid speelt zich af in de context van een escalerende sjiitische-soennitische strijd om militaire, politieke en economische invloed in het Midden-Oosten. Iran steunt in Syrië het regime van Bashar al-Assad, lid van een sjiitische minderheidsgroep in dat land. In Libanon bewapent en financiert Teheran de Libanese sjiitische groep Hezbollah, in Irak steunt het lokale sjiitische milities.

Saoedi-Arabië helpt soennitische rebellen in Syrië, en Qatar steunt soennitische islamisten die in Libië vechten tegen de door het Westen erkende regering. Radicale geestelijken uit de Arabische Golf subsidiëren op eigen houtje allerhande radicaal-soennitische jihadistische groepen - waaronder Islamitische Staat en Al Qaida.

Beeld afp

Jemen nieuwe frontlijn

Jemen lijkt de nieuwste frontlijn te worden in deze sektarische strijd. In januari viel 's lands wankele regering ten prooi aan een staatsgreep van de houthi-militie, afkomstig uit de sjiitische minderheid in het land. Saoedi-Arabië en andere Golfstaten vrezen dat dit leidt tot meer lokale invloed van Iran, dat de houthi-rebellen steunt.

De verdreven Jemenitische president, Abed Rabbo Mansour Hadi, heeft zich teruggetrokken in het soennitische zuiden van het land maar blijft zeggen dat hij nog altijd 's lands leider is. Hij krijgt steun van de (grotendeels) soennitische Golfstaten Saoedi-Arabië, Kuweit, Bahrein en de Verenigde Arabische Emiraten; zij verhuisden de afgelopen weken hun ambassades naar de zuidelijke stad Aden.

Beeld reuters
Irakese soldaten in gebed ter voorbereiding van een aanval tegen IS.Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden