Commentaar

Iran krijgt unieke kans op voorspoed

Het akkoord ter voorkoming van een Iraanse kernbom is een opsteker voor de gematigde krachten.

De president van Iran, Hassan Rouhani bij een portret van ayatollah Ali Khamenei.Beeld AFP

Het akkoord dat de vijf permanente leden van de VN-Veiligheidsraad plus Duitsland en Iran hebben bereikt, kan gerust een mijlpaal en wellicht zelfs historisch worden genoemd. Na twaalf jaar onderhandelen ligt er nu een plan waarin alle partijen zich kunnen vinden. Tot op het laatst was het spannend, vooral omdat de geestelijk leider van Iran, ayatollah Khamenei, bleef volhouden dat inspecties door het Atoomagentschap in zijn land ondenkbaar waren. De man die de touwtjes in de Islamitische Republiek in handen heeft, liet op die manier zijn conservatieve achterban zien dat Iran niet zonder slag of stoot concessies zou doen aan het Westen, 'Grote Satan' Amerika voorop.

Maar Khamenei, geestelijke én realist, zag ook dat een morrende bevolking die sterk lijdt onder de sancties niet bevordelijk is voor de stabiliteit van het regime. De grote verkiezingsoverwinning van de gematigde president Rohani was voor Khamenei een teken aan de wand. Rohani won omdat hij zijn kiezers een betere economie beloofde en omdat hij een einde wilde aan het isolement van Iran. Zelfs de Revolutionaire Garde - steun en toeverlaat van de hardliners - begon de uitwerking van de sancties te voelen. Dus koos Khamenei voor het minste kwaad, en gaf zijn onderhandelaars morrend zijn zegen. Iran zal nu zijn nucleaire programma inperken, in ruil voor opheffing van de sancties.

Dat is een verstandige keuze, want de Iraanse economie is sterk gekrompen. Ondanks de enorme gas- en oliereserves kan het zelfs niet eens meer de eigen markt van genoeg brandstof voorzien. Vanuit alle werelddelen staan ondernemingen klaar om de Iraanse markt op te gaan. Dat zal de economische groei stimuleren. Dat is positief voor de regio én voor Iran zelf.

Iran beschouwt zichzelf met recht als een regionale grootmacht met grote invloed in Libanon, Syrië, Irak, de Golfstaten en Jemen. De gematigden menen dat Iran op langere termijn economisch en politiek beter af is als het niet langer als een paria wordt gezien en behandeld. Iran zal er wel bij varen als blijkt dat deze strategie vruchten afwerpt voor de bevolking. Dat zal de steun voor de gematigden doen toenemen en hopelijk tot grondiger hervormingen in Iran leiden. Het Westen heeft daar op zijn beurt baat bij, omdat conflicten in de regio - Syrië en Irak voorop - nu eenmaal niet zonder de hulp van Iran kunnen worden aangepakt. En met gematigden is het prettiger zaken doen.

Iran zegt voortaan een betrouwbare partner te willen zijn. Dat is, gezien de lange lijst van list en bedrog, geen moment te vroeg. Het is aan Teheran om de nieuwe betrouwbaarheid daadwerkelijk te tonen. Mocht Iran snel naar de in het akkoord voorziene VN-geschillencommissie stappen als het gevraagd wordt de atoominspecteurs toe te laten, dan weet iedereen hoe laat het is. En blijkt de angst van Israël voor een geheime nucleaire Iraanse agenda wellicht terecht. Gelukkig kunnen dan ook snel de sancties opnieuw van kracht worden. Voor Iran zou dat in alle opzichten rampzalig zijn.

Daarnaast is het belangrijk in de gaten te houden wie van de economische groei gaat profiteren: de bevolking of de Iraanse Garde, die de economie runt. Iran staat, kortom, op een kruispunt. Maar dat het land daar nu staat, is op zichzelf al een wonder.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden