Iran is geen Elbevloed

Hoewel de definitieve balans van de zeven jaar van de regering-Schröder nog moet worden opgemaakt, zijn de meeste deskundigen het er wel over eens dat de bondskanselier de verkiezingen van 2002 niet op eigen kracht heeft gewonnen....

De bondskanselier roept die nazomer van 2002 nog weleens in herinnering. Als het finest hour van de Bondsrepubliek, en de opmaat van zijn eigen herverkiezing. Met een brok in de keel prijst hij de inzet van de hulpdiensten en de solidariteit waarvan Duitsers in oost én west toen blijk gaven. En hij, de zittende bondskanselier, kon onweersproken als crisismanager gloriëren.

Toen het water zich had teruggetrokken, begon het in Irak vervaarlijk te rommelen. En ook deze crisis wist Schröder bekwaam uit te buiten. Hij sprak zich herhaaldelijk, en met toenemende stelligheid, tegen een militaire interventie uit. Zelfs als die door de VN-Veiligheidsraad zou worden gebillijkt. President Bush negeerde de vermaningen. Maar de Duitse kiezers vonden het prachtig: zij maakten een prolongatie van de regering-Schröder mogelijk.

Tegen deze achtergrond ligt het voor de hand de bondskanselier van electoraal effectbejag te betichten als hij zijn Amerikaanse vrienden op het hart bindt er in Iran niet opnieuw op los te slaan. Maar een beetje flauw is het wel. Het thema is niet door Schröder uitgevonden. En de campagne voor de bondsdagverkiezingen van 18 september zou ongenietbaar worden als deelnemende politici de brandende kwesties (waar het atoomconflict met Iran zeker toe behoort) zouden mijden.

Daar komt bij dat het thema Iran bij de kiezers niet de emoties losmaakt die eertijds door de Irak-crisis werden gewekt. Voor het argument van de bondskanselier dat de benzineprijzen bij een oorlog tot astronomische hoogten zullen stijgen, zijn ze misschien nog wel gevoelig. Maar het conflict als zodanig interesseert ze hoegenaamd niet. Met een escalatie houden zij zo suggereert een enquête geen rekening. De vredesoproep van Schröder is voor kennisgeving aangenomen.

In 2002 daarentegen, appelleerde de bondskanselier aan een algemeen gevoel van onbehagen over de Amerikaanse oorlogsvoorbereidingen. Met zijn onvoorwaardelijke nee tegen de militaire optie richtte hij weliswaar meer collateral damage aan in de transatlantische betrekkingen dan veel Duitsers lief was, zij onderschreven in meerderheid zijn streven Duitsland buiten het krijgsgewoel te houden. Schröder opereerde destijds als partijpoliticus, maar hij kreeg krediet als vertolker van de nationale consensus. Zelfs Gregor Gysi (PDS) bracht in een brief aan lieber Gerhard zijn hoogachting voor het consequente en moedige Irak-beleid van de bondsregering tot uitdrukking. Een adhesiebetuiging die vreemd is aan de gangbare politieke verhoudingen.

En de CDU? Die zag machteloos toe hoe Schröder er met de stemmen vandoor ging. Ze maakte zwakjes bezwaar tegen de ruwe wijze waarop Schröder zich tegen het Amerikaanse Irak-beleid had gekeerd, en probeerde in Washington de indruk weg te nemen dat de bondskanselier in de geest van álle Duitsers had gehandeld. Maar zij durfde zich niet verder van de anti-oorlogsstemming te distantiëren.

Onder een CDU-regering zouden evenmin vredestroepen naar Irak zijn gedirigeerd. Om maar te zwijgen over gevechtstroepen. De Duitsers willen niet meer vechten, ook niet als ze daarvoor nadrukkelijk worden uitgenodigd. Het land is grondig gedemilitariseerd. Zowel materieel als geestelijk. Washington verheugt zich echter niet meer over dit opmerkelijke resultaat van haar bemoeienis met Europa. Duitsland ooit door Bush senior aangemerkt als de belangrijkste strategische partner van het oude continent geldt als week en onbetrouwbaar.

Deze omstandigheid zal de inspanningen van een eventuele CDU-regering voor een normalisering van de betrekkingen met de VS aanmerkelijk belasten. Dat kan worden opgemaakt uit de reacties op de vermaning van Schröder om het conflict met Iran niet met de wapens te beslechten. CDU-veteraan en atlanticus Wolfgang Schäuble verweet Schröder het gesloten westelijk front te hebben gebroken. Lijststrekker Angela Merkel daarentegen, uitte gisteravond tijdens een verkiezingsbijeenkomst in Wittenberg begrip voor het standpunt van de bondskanselier.

Dat de belangwekkende kwestie een rol is gaan spelen in de Duitse verkiezingsstrijd, heeft één groot nadeel: het leidt de aandacht af van de grote problemen in eigen huis. Tijdens de rede van Merkel nam de staatsschuld van de Bondsrepubliek elke seconde met 1834 euro toe. Dit thema is tot dusverre niet aan de orde gesteld.

Sander van Walsum

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden