Nieuws Atoomakkoord

Iran doorbreekt voor het eerst afgesproken limiet uit het atoomakkoord

Iran heeft maandag laten weten dat het de maximaal toegestane voorraad lichtverrijkt uranium onder het nucleaire akkoord uit 2015 heeft overschreden. Het is voor het eerst dat Iran zich openlijk onttrekt aan de afspraken, sinds de VS het akkoord vorig jaar in de prullenbak gooiden. 

De Iraanse president Hassan Rohani luistert naar uitleg over de laatste nucleaire prestaties van zijn land. Beeld AP

De Britse premier Theresa May reageerde bezorgd op het nieuws. Zij kondigde aan dat ze meteen met de andere landen zal overleggen over mogelijke stappen.

Teheran had eerder al gewaarschuwd dat het zich niet aan de limiet voor lichtverrijkt uranium zou houden als de Europese landen niet meer zouden doen om de economische schade van de Amerikaanse sancties voor Iran te beperken. Sinds de VS zich terugtrokken uit het akkoord heeft de Amerikaanse regering strenge sancties afgekondigd waardoor de olie- en gasexport van Iran drastisch is afgenomen.

De Europese landen probeerden Iran vorige week tijdens overleg in Wenen nog af te houden van het schenden van het akkoord dat als doel heeft te voorkomen dat het land een kernbom kan ontwikkelen. Volgens het akkoord mag Iran maximaal 300 kilo uranium dat verrijkt is tot 3,67 procent aanhouden. Die zuiverheid is voldoende om het uranium te gebruiken als brandstof voor een kerncentrale.   

Voorlopig is het een tamelijk beperkte schending van het akkoord. Voordat het akkoord inging had Iran zeker tienduizend kilo verrijkt uranium. Die voorraad heeft Iran naar het buitenland gestuurd in ruil voor natuurlijk uranium. 

Voor de productie van een kernbom is hoogverrijkt uranium van 90 procent nodig, maar de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Javad Zarif waarschuwde maandag dat zijn land ook de limiet voor het verrijken van uranium zal negeren als de Europese landen niet hun uiterste best doen om het akkoord te redden. Vóór het ingaan van het akkoord verrijkte Iran al uranium tot 20 procent. Ook dat is nog onvoldoende voor een kernbom, maar het bekort de tijd voor de productie van een kernbom wel aanzienlijk. 

Wurgen soeverein land

Moskou legde de schuld voor afbrokkelen van het akkoord bij de Verenigde Staten. ‘Iran heeft te kampen met een ongehoorde druk van de Amerikaanse sancties, die in feite neerkomen op een compleet olie-embargo, een poging een soevereine staat te wurgen’, zei onderminister van Buitenlandse Zaken Sergej Rjabkov. Volgens hem  moet de ernst van de Iraanse schending ook niet worden overdreven. 

Iran wil de Europese landen met de maatregel onder druk zetten zich te houden aan de economische kant van het akkoord. Als beloning voor het beperken van de verrijking van uranium zouden de Europese landen de handel met Iran hervatten. Maar toen de VS opnieuw sancties instelden tegen Iran bliezen tal van bedrijven hun investeringsplannen af uit vrees dat zij zelf door Amerikaanse strafmaatregelen zouden worden getroffen. Iraanse banken werden ook buitengesloten door Swift, het systeem voor het internationale betalingsverkeer. Daardoor werd het voor Iraanse bedrijven vrijwel onmogelijk normaal handel te drijven met het buitenland.

Omzeilen sancties

Om de Amerikaanse sancties te omzeilen heeft de Europese Unie een alternatief betalingskanaal ontworpen, Instex, dat Europese bedrijven in staat moet stellen handel te drijven met Iran. Maar volgens Zarif voldoen de Europese landen met het optuigen van Instex nog niet aan hun verplichtingen onder het akkoord, al noemde hij het wel een stap in de goede richting.

VN-chef António Guterres riep Teheran op zich strikt aan het akkoord te houden. Israël drong er bij de Europese landen op aan onmiddellijk strafmaatregelen te nemen tegen Teheran. Premier Netanyahu onderstreepte nog eens dat zijn land nooit zal toestaan dat Iran een kernbom ontwikkelt, terwijl zijn minister voor Energie Yuval  Steinitz Iran van ‘nucleaire chantage’ beschuldigde. ‘Het zegt tegen de wereld: Kijk eens hoe dicht we al bij een kernbom zijn.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden