Nieuws Vliegramp Iran

Iran doet berichten over neerhalen van Oekraïense Boeing af als ‘psychologische oorlogsvoering’

De Iraanse regering heeft vrijdag ontkend dat Iran per ongeluk een Oekraïens passagiersvliegtuig heeft neergehaald en doet berichten hierover af als ‘psychologische oorlogsvoering’. De Boeing 737-800 stortte woensdag neer bij Teheran. Alle 176 inzittenden kwamen om.

Reddingswerkers tussen de restanten van de Boeing 737-800 die woensdag neerstortte bij Teheran. Alle 176 inzittenden kwamen om. Beeld Getty Images

Amerikaanse, Britse en Canadese inlichtingendiensten zeggen dat de Iraanse luchtverdediging het toestel woensdag met twee raketten neerhaalde, enkele uren nadat Iran twee Amerikaanse bases in Irak met raketten had bestookt als vergelding voor de liquidatie door de VS van de Iraanse generaal Qassem Soleimani vorige week. Dit zou blijken uit satellietopnamen en door persbureau AP geverifieerde videobeelden die een raketinslag laten zien. Mogelijk is het toestel per ongeluk voor een Amerikaans gevechtsvliegtuig aangezien.

Een woordvoerder van de Iraanse regering, die door het incident verder onder druk komt te staan, deed de berichten vrijdag af als ‘psychologische oorlogsvoering’. ‘Wat overduidelijk is voor ons, en wat we met zekerheid kunnen zeggen, is dat geen raket het vliegtuig heeft geraakt’, zei het hoofd van de Iraanse burgerlucht-vaartautoriteit Ali Abedzadeh op een persconferentie in Teheran. ‘Als ze (de westerse inlichtingendiensten, red.) echt zeker zijn van hun zaak, zouden ze hun bevindingen met de wereld moeten delen.’

Zwarte dozen

Tot de vluchtgegevens uit de zwarte dozen zijn geanalyseerd zijn alle conclusies voorbarig, aldus Abedzadeh, te meer daar in Iran bij wet ‘volledige coördinatie’ bestaat tussen luchtverdediging en burgerluchtvaart. Een voorlopig Iraans onderzoeksrapport stelt dat de piloten van het Oekraïense toestel geen noodsignaal uitzonden. Ze zouden wegens een technisch mankement hebben getracht terug te keren naar het vliegveld.

Het analyseren van de data uit de zwaarbeschadigde zwarte dozen, die volgens persbureau INRA vrijdag zouden worden geopend, zal volgens Hassan Rezaeifar, hoofd van het Iraanse onderzoeksteam, zeker een maand duren en het hele onderzoek een tot twee jaar. Als het uitlezen van de data niet lukt wil Iran hulp inroepen van experts uit Canada, Frankrijk, Oekraïne en Rusland. Ook deskundigen van Boeing worden uitgenodigd.

Beeld Volkskrant Infographics

Bang voor de reactie van het volk

Amerikaanse nieuwsmedia meldden vrijdag dat brokstukken van de Boeing volgens omwonenden van de rampplek bij Teheran zijn verwijderd en dat de locatie niet is afgezet en niet wordt beveiligd. Volgens onbevestigde berichten op sociale media zou de site zelfs zijn platgebuldozerd. De Iraanse ambassadeur in het Verenigd Koninkrijk, Hamid Baeidinejad, deed die berichten vrijdag af als ‘volslagen absurd’.

Als zou blijken dat de Oekraïense Boeing inderdaad door de Iraanse luchtafweer is neergeschoten kan dit volgens analisten grote impact hebben op de publieke opinie in Iran. Die heeft zich sinds de liquidatie door de VS van de populaire generaal Soleimani achter het regime geschaard, met manifestaties van massaal rouwbeklag waaraan honderdduizenden mensen deelnamen.

Tegelijkertijd is er in Iran ook veel woede over de brute wijze waarop het regime afgelopen maanden straatprotesten tegen de slechte economische situatie heeft neergeslagen (deels een gevolg van de Amerikaanse sancties). Daarbij zijn mogelijk honderden demonstranten gedood. Als het regime ook de hand heeft gehad in de dood van 176 inzittenden van de Boeing, merendeels Iraniërs en Iraanse Canadezen, kan dit olie op het vuur zijn. Iraniërs maakten zich op sociale media al druk dat het vliegtuig überhaupt had mogen opstijgen.

Crash Iran Air 655

De crash van de Oekraïense Boeing maakt in Iran tegelijk ook pijnlijke herinneringen los aan het drama rond vlucht Iran Air 655, een Airbus A300-verkeersvliegtuig dat in 1988 tijdens de Iran-Irak-oorlog op weg van Teheran naar Dubai in Iraans luchtruim boven de Straat van Hormuz per ongeluk werd neergehaald door een Amerikaanse kruisraket. Daarbij kwamen 290 mensen om, onder wie 66 kinderen.

De fatale kruisraket werd gelanceerd vanaf het Amerikaanse marineschip USS Vincennes, dat in de Perzische Golf patrouilleerde om de westerse olietoevoer te bewaken en als morele steun voor VS-bondgenoot Irak. De Vincennes was na waarschuwingsschoten van de Iraanse kustwacht in Iraanse wateren beland en zag de Airbus aan voor een Iraanse bommenwerper. Volgens Iran was het een opzettelijke actie van de VS.

Het incident is in de Iraanse collectieve psyche altijd een symbool gebleven van de Amerikaanse vijandschap jegens Iran. De VS hebben nooit enige juridische aansprakelijkheid aanvaard of formele excuses aangeboden. Wel betuigde toenmalig president Ronald Reagan per brief spijt en keerde de Amerikaanse regering in 1996 via het Internationaal Hof van Justitie bij wijze van coulance 61,8 miljoen dollar smartengeld uit, 213 duizend dollar per slachtoffer. De betrokken marineofficieren hebben nooit rekenschap hoeven afleggen.

Een overzicht van neergeschoten burgervliegtuigen. Beeld Volkskrant Infographics

Lees verder:

Zal Iran zijn openstaande rekening met de VS vereffenen?
Het ombrengen van generaal Qassem Soleimani, Irans militaire opperhoofd in het Midden-Oosten, leidde deze week vermoedelijk tot 176 dode vliegtuigpassagiers. Ligt meer bloedvergieten op de loer, of kan Soleimani’s dood ook rust in de regio brengen?

De VS zijn niet van plan aftocht te blazen uit Irak
De Amerikaanse regering heeft vrijdag geweigerd in te gaan op een verzoek van de Iraakse premier Adel Abdul Mahdi om voorbereidingen te treffen voor het vertrek van de Amerikaanse militairen uit Irak.

Dacht Iran dat de Amerikaanse aanval was begonnen? Vijf vragen over de neergehaalde Boeing
De ramp met de Oekraïense Boeing 737 bij Teheran roept alleen maar vragen op. Waarom sloot Iran bijvoorbeeld het luchtruim niet nadat het Amerikaanse bases in Irak met raketten had bestookt? Vijf vragen over een vliegramp die wellicht had kunnen worden voorkomen.

Bij Boeing hadden ze zelf al weinig vertrouwen in de Boeing 737 Max: ‘Ontworpen door clowns’
Boeing-medewerkers hadden zo weinig op met de 737 Max, dat ze hun ‘familie er niet in zouden laten vliegen’. Desondanks probeerden ze uit alle macht te voorkomen dat vliegtuigmaatschappijen of toezichthouders hun piloten zouden laten oefenen in een vluchtsimulator, omdat dat het toestel een stuk minder aantrekkelijk zou maken voor andere klanten.

Wie zijn de Canadese slachtoffers van de Iraanse vliegtuigramp?
Bij de vliegtuigramp in Iran kwamen 63 Canadezen en een aantal in Canada studerende Iraanse studenten om het leven. Wie waren zij?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden