Iran buigt niet voor eisen Trump over aanscherpen nucleair akkoord, 'nu, noch in de toekomst'

Iran heeft zaterdag laten weten dat het niet zal buigen voor de eis van de Amerikaanse president Donald Trump dat het akkoord uit 2015 over het Iraanse nucleaire programma drastisch moet worden aangescherpt. Trump dreigt het akkoord anders over vier maanden op te zeggen.

Een langeafstandsraket wordt afgevuurd tijdens een militaire oefening in de havenstad Bushehr in Iran. Foto ap

In een officiële verklaring zei het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken dat Iran 'geen enkele verandering in het akkoord zal accepteren - nu, noch in de toekomst'. Volgens het ministerie zal Iran ook niet accepteren dat er andere voorwaarden worden verbonden aan het akkoord. President Trump wil dat er beperkingen worden gesteld aan het Iraanse programma voor ballistische raketten als Teheran wil voorkomen dat de Amerikaanse sancties weer van kracht worden.

Waarschuwing

Aanvankelijk werd gevreesd dat Trump het akkoord vrijdag al zou opblazen, maar op aandringen van zijn adviseurs en de Europese landen besloot hij uiteindelijk toch de strafmaatregelen tegen Iran niet opnieuw te laten ingaan. Maar hij waarschuwde wel dat de VS zich uit het akkoord zullen terugtrekken als de 'ernstige gebreken' die de afspraken met Iran volgens hem vertonen niet worden verholpen. Als dat niet gebeurt, zullen de Amerikaanse sancties automatisch weer van kracht worden, waarschuwde Trump.

Het Witte Huis eist onder meer dat de afspraken over het beperken van het Iraanse programma voor de verrijking van uranium permanent gaan gelden. Onder het akkoord komen die beperkingen na tien jaar te vervallen. De VS vrezen dat Iran hoogverrijkt uranium zal gebruiken voor de ontwikkeling van kernwapens.

Vertegenwoordigers van de EU, Frankrijk, Duitsland, Groot-Brittannië, China, Rusland, de VS en Iran onderhandelen in 2015. Foto epa

Diplomatieke oplossing

Trump eist verder dat het akkoord wordt aangescherpt met een bepaling dat de sancties onmiddellijk weer van kracht worden als Iran internationale inspecteurs de toegang tot zijn nucleaire installaties weigert of hen bij hun werk hindert. De sancties komen erop neer dat Iraanse banken vrijwel geen toegang meer hebben tot de internationale markt. Ook mogen westerse bedrijven niet samenwerken met de Iraanse olie- en gasindustrie.

De Russische onderminister van Buitenlandse Zaken noemde Trumps uitlatingen 'uiterst negatief'. Ook de Europese landen zitten in hun maag met de eisen van Washington. Frankrijk, Groot-Brittannië en Duitsland hebben laten weten dat zij zich aan het akkoord zullen houden. Het is wel duidelijk dat zij nu een diplomatieke oplossing moeten zoeken om te voorkomen dat Trump het akkoord opblaast.

Trump heeft zich steeds zeer negatief uitgelaten over het akkoord dat nog uit de tijd van zijn voorganger Barack Obama dateert. 'Het slechtste akkoord ooit,' noemt hij het.

Volgens Simon Gass, die namens Groot-Brittannië aan de onderhandelingen deelnam, overleggen Europese functionarissen al weken met de Amerikanen hoe ze het akkoord overeind kunnen houden. Volgens hem zal het 'heel lastig' worden een oplossing te vinden die tegemoet komt aan de eisen van Trump, en die toch strookt met het akkoord met Iran.

Demonstraties

Iran is ook furieus over de beslissing van Trump nieuwe sancties in te stellen tegen sommige Iraanse functionarissen, onder wie het hoofd van het Iraanse justitiële apparaat, ayatollah Sadegh Amoli Larijani. De 56-jarige Larijani staat bekend als een hardliner. De VS en de EU houden hem verantwoordelijk voor de arrestatie en het martelen van tal van tegenstanders van het bewind.

Met de sancties tegen Larijani wil Trump kennelijk ook duidelijk maken dat de Iraanse autoriteiten rekening moeten houden met verdere strafmaatregelen als zij te hard optreden tegen de demonstraties die zich de afgelopen weken in Iran hebben afgespeeld. Daarbij werden duizenden betogers opgepakt.