Update

Iran blokkeert sociale media om protesten te ontregelen

De Iraanse regering heeft een aantal sociale media en apps geblokkeerd om de vele betogingen in het land te stoppen. De staatstelevisie heeft zondag gemeld dat Instagram en de boodschappen-app Telegram zijn geblokkeerd om de orde te bewaren en de veiligheid van de bevolking te verzekeren.

Op verschillende plaatsen in het land werden vuilcontainers en auto's in brand gestoken. Foto reuters

Betogers gingen in verscheidene steden in Iran de straat op om te protesteren tegen prijsverhogingen en corruptie. Volgens Iraanse media gaat het om de grootste demonstraties sinds de landelijke betogingen tegen het gebrek aan democratie in 2009. Op sociale media wordt bericht over gewelddadige confrontaties.

Iran beschuldigt de VS, Groot-Brittannië en Israël van het aanwakkeren van de onrust in het land. Volgens staatsmedia zitten buitenlandse 'spionnen' achter de protesten. 'De vijand gebruikt sociale media voor opruiing', zei een geestelijk leider, ayatollah Moshen Araki, in de hoofdstad Teheran tegen aanhangers van het regime.

Die media worden onder meer gebruikt door betogers die willen communiceren. Een hoge politiefunctionaris zei tegen persbureau ILNA dat zaterdag ongeveer tweehonderd betogers zijn opgepakt in hoofdstad Teheran.

Contrarevolutie

Tijdens de protesten zijn twee doden gevallen, in de plaats Dorud, circa 350 kilometer ten zuidwesten van de hoofdstad Teheran.De adjunct-gouverneur van de provincie Lorestan bevestigde hun dood, maar ontkende geruchten dat ze zijn doodgeschoten door de politie. Volgens de de adjunct-gouverneur hebben politie en andere ordediensten geen schot gelost. Wel zijn er volgens hem aanwijzingen dat buitenlandse agenten of jihadisten bij het geweld betrokken zijn.

Op filmpjes op sociale media is te zien hoe in de westerse stad Dorud twee lichamen van mannen roerloos op de grond liggen, bedekt met bloed. Een stem op de video zegt dat het demonstranten zijn die zijn doodgeschoten door politie. Er zijn ook video's die laten zien dat de vlag van de Islamitische Republiek en foto's van de hoogste geestelijke leider Khamenei worden verbrand. Vanwege de beperkte berichtgeving over de protesten door de Iraanse media kunnen de berichten en video's op sociale netwerken niet onafhankelijk worden geverifieerd.De politie trad op tegen anti-regeringsbetogers in de westelijke stad Kermanshah, terwijl de protesten oversloegen naar de hoofdstad Teheran en andere steden.

Volgens het semi-officiële persburea Fars ging het om een 'oproep van de contrarevolutie'. De betogers eisten de vrijlating van politieke gevangenen en schreeuwden leuzen tegen de regering van president Hassan Rouhani, die in 2009 nog de held was van de hervormingsgezinden. 'De mensen lopen te bedelen en de geestelijken gedragen zich als goden', werd er geroepen. In Qom, een bolwerk van de sji'itische geestelijkheid, schreeuwden betogers leuzen tegen ajatollah Khamenei, die als hoogste leider van het land een vrijwel onbeperkte macht heeft. Ze noemden hem zelfs bij voornaam: 'Seyyed Ali zou zich moeten schamen en het land moeten verlaten.'

Een videobeeld waarop volgens Reuters te zien is hoe een gewonde man wordt weggedragen. Foto reuters

Het komt maar zelden voor dat tegenstanders van het bewind zich in het openbaar zo durven te uiten. Maar volgens waarnemers is er veel onvrede onder de bevolking over de stijgende prijzen en de werkloosheid, die ook weer oploopt. De Iraniërs hoopten dat het economisch beter zou gaan na het akkoord dat de regering-Rouhani in 2015 met de VS en vijf andere landen sloot over het Iraanse kernprogramma. In het kader daarvan hieven de westerse landen de sancties tegen het land op. Maar voorlopig profiteert de bevolking daar nog maar betrekkelijk weinig van.

De Iraanse president Hassan Rouhani Foto epa

Aanhangers van het bewind

In Teheran en andere steden gingen zaterdag ook aanhangers van het bewind de straat op, zwaaiend met vlaggen. De autoriteiten hadden opgeroepen tot publieke steunbetuigingen. Ze vermoeden dat er politieke motieven schuil gaan achter de eerdere demonstraties, die oorspronkelijk gericht waren tegen de hoge prijzen van levensmiddelen en andere goederen, en tegen corruptie. In Teheran kwamen de twee groepen dicht bij elkaar en werd de oproerpolitie bekogeld.

De Amerikaanse president Donald Trump nam het vrijdagavond laat op voor de demonstranten. 'De Iraanse regering moet de rechten van het volk respecteren, inclusief het recht om zichzelf te uiten. De wereld kijkt toe!', liet Trump via Twitter weten. Volgens hem hebben de Iraniërs genoeg van de corruptie en de steun van hun leiders voor terroristische bewegingen in het Midden-Oosten.

Het ministerie van Buitenlandse Zaken in Washington zei in een verklaring: 'De Iraanse leiders hebben een welvarend land met een rijke historie en cultuur veranderend in een verarmde schurkenstaat waarvan geweld, bloedvergieten en chaos de belangrijkste exportproducten zijn'.

Op filmbeelden is te zien dat het er hard aan toe gaat tussen politie en demonstranten.

Contraproductief

Volgens Iraniërs die in de VS wonen, zijn de uitspraken van de Amerikaanse regering contraproductief. De afkeer van de VS verenigt aanhangers en tegenstanders van het bewind in Teheran.

'De beste manier om de gerechtvaardigde grieven van de Iraanse bevolking in diskrediet te bengen, is de bemoeienis van Trump', tekende de Arabische nieuwszender Al Jazeera op uit de mond van Trita Parsi, voorzitter van de Nationale Iraans-Amerikaanse Raad in Washington, een organisatie die naar eigen zeggen streeft naar een beter onderling begrip van Iraniërs en Amerikanen.

'Alles wat de regering-Trump zegt over Iran wordt verworpen door de overgrote meerderheid van het Iraanse volk', aldus Amir Handjani, verbonden aan een gerenommeerd Amerikaans onderzoeksinstituut.


Hier leest u het laatste nieuws over Iran

President Trump wil Jeruzalem erkennen als hoofdstad van Israël. Dat leidt tot woede in de Arabische wereld. Maar de angst voor Iran gaat dieper dan die woede, stelt arabist Jan Jaap de Ruiter.

Vrouwen worden in Iran niet langer gearresteerd wanneer ze geen hoofddoek dragen of anderszins niet voldoen aan islamitische kledingvoorschriften, zo maakte de politie in hoofdstad Teheran bekend. Daarmee heeft buurland Saoedi-Arabië er een concurrent bij op een verrassend gebied: vrouwenrechten.

De rivaliteit tussen Saoedi-Arabië en Iran is gevaarlijk, maar vrouwen profiteren, nu beide landen een wedstrijdje doen wie van de twee het gematigdst is.