nieuwsvliegramp

Iran arresteert betrokkenen voor hun aandeel bij het neerhalen van Oekraïense Boeing

Iran heeft een aantal personen gearresteerd die betrokken waren bij het neerhalen vorige week van de Oekraïense Boeing 737. 

Aanhangers van de regering rouwen om de slachtoffers tijdens een herdenkingsbijeenkomst op de Universiteit van Teheran. Beeld AFP

Teheran wil niet zeggen om hoeveel arrestaties het gaat. Ook over de identiteit van de arrestanten weigert Iran iets te zeggen. Uit een nieuwe video die is opgedoken blijkt dat het Oekraïense toestel werd getroffen door twee luchtdoelraketten, afgevuurd binnen een halve minuut na elkaar.

President Rohani benadrukte dat de schuld voor de ‘tragische gebeurtenis’ niet moet worden afgeschoven op één persoon. De Boeing werd neergeschoten door een luchtdoeleenheid van de Revolutionaire Garde die het vliegtuig aanzag voor een Amerikaanse kruisraket.

Rohani heeft de Iraniërs, die al dagen woedend de straat opgaan uit protest tegen het neerhalen van het toestel, beloofd dat het justitieel onderzoek transparant en vergaand zal zijn. Hij zei dat een ‘speciale rechtbank’ verantwoordelijk zal zijn voor het onderzoek. ‘Dit wordt geen gewone zaak’, aldus Rohani, die zijn bevolking en de rest van de wereld gerust probeerde te stellen. ‘De hele wereld zal deze rechtbank volgen.’

Door het stof

De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Javad Zarif ging woensdag opnieuw door het stof vanwege de blunder van de Revolutionaire Garde. ‘In de afgelopen nachten demonstreerden mensen in de straten van Teheran omdat ze een paar dagen zijn voorgelogen’, aldus Zarif. 

Hij doelde op de aanvankelijke ontkenning van Teheran dat de Boeing door Iran uit de lucht was geschoten. De minister zei dat hij en Rohani pas vorige week vrijdag, twee dagen na de ramp, te horen hadden gekregen dat het vliegtuig was neergehaald.

De nieuwe video die op YouTube is geplaatst, is het eerste bewijs dat er twee raketten zijn afgevuurd op de Boeing. Het filmpje werd dinsdag door een nog onbekende Iraniër gepubliceerd. Te zien is hoe vanaf een militaire basis de eerste raket wordt afgevuurd. Deze raket haalde het vliegtuig niet neer. Bijna een halve minuut later wordt opnieuw een luchtdoelraket afgevuurd.

Korte tijd later probeert het brandende toestel terug te vliegen naar de luchthaven. De Boeing explodeert echter en stort vervolgens neer bij het dorp Khalaj Abad. Volgens The New York Times, die de video op echtheid heeft gecontroleerd, registreerde een camera op het dak van een gebouw in het dorp Bidkaneh het afvuren van de luchtdoelraketten.

Bidkaneh ligt op zo’n zes kilometer van een militaire basis van de Revolutionaire Garde. Amerikaanse inlichtingenfunctionarissen onthulden al direct na de ramp dat de VS over bewijzen beschikten dat Iran twee raketten op het toestel had afgevuurd. Mogelijk ging het om beelden van Amerikaanse militaire satellieten die de lancering van de raketten hadden waargenomen.

Het Tor-M1-luchtdoelsysteem, dat door Iran zou zijn gebruikt tegen de Boeing 737, wordt bij een militaire parade in Teheran getoond aan het publiek. Beeld Reuters

Niet logisch

Volgens de Revolutionaire Garde werden de raketten afgevuurd omdat de betrokken militairen dachten dat Teheran het doelwit was geworden van een Amerikaanse aanval met kruisraketten. Maar volgens The New York Times, die de vluchtgegevens van de Oekraïense Boeing heeft onderzocht, blijkt uit de koers van het toestel dat deze uitleg niet logisch is. 

Het vliegtuig steeg juist met zo’n 610 meter per minuut toen de eerste raket werd afgevuurd. Het opstijgen van het toestel moet een aanwijzing zijn geweest voor de luchtdoeleenheid dat het niet kon gaan om een Amerikaanse Tomahawk-kruisraket die op een doelwit afging.

Het Iraanse persbureau Fars meldt de arrestatie van de persoon die een van de eerste video’s publiceerde waarop is te zien dat de Boeing werd neergehaald door een raket. Hij is gearresteerd door de Revolutionaire Garde. Deze video maakte het moeilijker voor de Revolutionaire Garde en de Iraanse regering om vast te houden aan hun aanvankelijke claim dat het vliegtuig van Ukraine International Airlines absoluut niet door Iran was neergeschoten.

Aanval met kruisraketten

De twee raketten die de garde afschoot, zijn mogelijk SA-15 Gauntlet-luchtdoelraketten. Dit meldden Amerikaanse inlichtingenfunctionarissen vorige week. Het mobiele luchtdoelsysteem van Russische makelij, dat door de Russen Tor M-1 wordt genoemd, is volgens de fabrikant ook geschikt om snel vliegende Tomahawk-kruisraketten te onderscheppen. Als de VS in de nacht van dinsdag op woensdag de Iran hadden willen straffen, hadden ze zeker tientallen kruisraketten afgevuurd op militaire bases en andere doelwitten in en rond Teheran.

Vergissing

De fatale vergissing een passagiersvliegtuig neer te halen, heeft in Iran een opvallende verandering veroorzaakt: de lagere klasse die al protesteerde, krijgt nu ook steun uit de middenklasse. Voor het regime in Teheran is dat een explosieve mix. 

Aangezien voor kruisraket

Het neerhalen van het Oekraïense passagiersvliegtuig gebeurde nadat een Iraanse militair het had aangezien voor een kruisraket. Hoe kan dat?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden