Irakezen op hun hoede voor Saddam èn de VS

Na 24 jaar dictatuur kunnen de Irakezen zich moeilijk voorstellen dat het binnenkort gedaan kan zijn met het regime van Saddam Hussein....

Geschrokken vroeg zijn vriend dat niet meer te zeggen. Want wie weet blijft Saddam aan de macht. Hun leven zou in gevaar kunnen komen als de kinderen eenmaal terug in Irak deze uitspraken zouden herhalen.

Dit voorval toont de angst voor Saddam bij het Iraakse volk. Ook laat het zien dat Irakezen die in het buitenland verblijven, niet overtuigd zijn dat het snel afgelopen is met Saddam.

Na 24 jaar dictatuur is het voor Irakezen moeilijk te geloven dat Saddam over een paar dagen of weken weg zou kunnen zijn. Voor het Westen is de val van Saddam een vaststaand feit. In Irak en zelfs in de Arabische wereld is dat niet het geval. Daar is een aantal verklaringen voor. Totdat op donderdag de stroom in Bagdad uitviel, ontvingen Irakezen de staats-tv, die onophoudelijk gruwelijke beelden uitzond van dode en gewonde burgers afgewisseld met beelden van neergehaalde vijandelijke vliegtuigen en Amerikaanse krijgsgevangenen.

De beelden versterken bij de Iraakse bevolking gevoelens die altijd al door de Iraakse propaganda zijn gevoed: ten eerste dat de Amerikaans-Britse coalitie erop uit is Irakezen te doden en hun land te vernietigen, en ten tweede dat het machtige leger van de vijand genoeg schade toegebracht wordt om de aanval te laten mislukken.

Een andere reden waarom de Irakezen geen rekening houden met het einde van het regime is dat ze al eerder in deze situatie hebben verkeerd. Aan het einde van de oorlog in 1991 brak een opstand tegen Saddam uit. Het doel leek bijna bereikt. Maar de revolte, die aan veel opstandelingen het leven kostte, mislukte. De invloed van deze ervaring op de Iraakse psyche mag niet worden onderschat.

Dat het volk op dezelfde manier als in 1991 in opstand komt, is volgens de naar Damascus gevluchte Koerd uitgesloten. Hij denkt dat de inwoners van Midden-Irak erg verbitterd zijn over de gebeurtenissen van 1991, toen zij in afwachting van Amerikaanse steun hun nek uitstaken. De Amerikanen lieten hen in de steek en duizenden mensen werden door elite-eenheden van Saddam vermoord.

De Irakezen zullen, zo denkt de Koerd, niet voor een tweede keer de Amerikanen geloven. Pas als ze foto's van een dode Saddam te zien krijgen, zullen ze hun huizen verlaten.

Vooralsnog blijft de Iraakse staatspropaganda, die de Amerikanen als monsters afschildert, invloed uitoefenen op Irakezen. Een correspondente van de BBC in Bagdad vertelde dat een Iraakse vrouw haar in alle ernst vroeg of het waar was dat Amerikaanse soldaten in Zuid-Irak huizen binnendrongen en vrouwen en kinderen doodschoten. De Iraakse had het op tv gezien, en vroeg zich af of dit ook de mensen in Bagdad te wachten staat.

De berichten dat bij iedere Iraakse legereenheid een doodseskader klaarstaat om soldaten die niet vechten te executeren, kan verklaren waarom de tegenstand in deze oorlog groter is dan verwacht.

Nu het coalitieleger oprukt, steden zoals de shi'itische heilige stad Najaf inneemt, en de sympathie van de Iraakse bevolking probeert te winnen, ebt de angst van de Irakezen om opnieuw in de steek te worden gelaten langzaam weg. Ze maken gebruik van hun goed ontwikkelde vermogen te overleven door zich aan de situatie aan te passen. In sommige gevallen bezingen ze de nieuwe machthebbers zoals ze ooit Saddam Hussein bezongen.

Maar ze blijven huiverig om op televisie te verschijnen of handen te schudden met westerse troepen. De Irakezen zijn onzeker over de bedoelingen van de Verenigde Staten. Ze blijven erop bedacht dat de oorlog verkeerd zal lopen, en Saddam aan de macht blijft.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden