Irakezen kunnen leren van Amerikaanse smeltkroes

Ik zit in het gebouw van het provinciale bestuur in Kirkuk, hoofdstad van de gelijknamige olierijke provincie. Dit is het meest betwiste deel van Irak....

Thomas Friedman

De elf Iraakse leiders vertellen de admiraal via een tolk waarom zijn of haar gemeenschap recht heeft op het ene of andere stuk van Kirkuk. Tot een Koerdische vertegenwoordiger in het Engels zegt: ‘Ik wil een grap vertellen.’

‘Nadat Saddam in 2003 was verdreven’, zegt Rebwar Talabani, vicevoorzitter van de Provinciale Raad, ‘wilde een oudere man de nieuwe regering een brief schrijven waarin hij wilde uitleggen hoezeer hij had geleden onder Saddam. Dit om een vergoeding te krijgen. Maar hij was analfabeet, dus hij schakelde een professionele briefschrijver in. Hij somde zijn problemen op: ‘In de jaren vijftig verwoestten ze mijn huis, in de jaren zestig vermoordden ze twee zonen, in de jaren zeventig confisqueerden ze mijn bezittingen, enzovoort.’

Toen de briefschrijver klaar was, vroeg de oude man hem de brief voor te lezen. Toen dat was gebeurd, riep de man: ‘Het is zo mooi opgeschreven. Ik had geen idee dat mij dit allemaal is overkomen.’

Het grapje leek zowel bedoeld voor zijn landgenoten als voor admiraal Mullen. Mijn vertaling: ‘Iedereen hier heeft een geschiedenis, en meestal een pijnlijke. Wij Irakezen vertellen graag onze verhalen. Hoe vaker we dat doen, des te beter worden ze. Nu jullie, Amerikanen, vertrekken, moeten we een keuze maken: Gaan we door met het vertellen van onze verhalen, of gaan we kijken hoe we onze meningsverschillen kunnen oplossen?’

Irakezen weten wie ze waren, maar ze hebben nog niet uitgemaakt wie ze willen zijn. Ze willen niet terug naar de jaren van burgeroorlog, maar als het gaat om de grote onopgeloste vraagstukken zijn de etnische gemeenschappen niet erg bereid tot compromissen. Hoe moet de macht worden verdeeld in Kirkuk? Hoe moeten soennieten die de zijde van de Amerikanen hebben gekozen, worden opgenomen in het bestuur? Hoe moeten de olierijkdom en de macht worden verdeeld tussen de provincie en de centrale regering?

In gesprekken met Amerikaanse militairen valt me op hoeveel zij hebben geleerd van en over de Irakezen. Het heeft te lang geduurd, maar onze soldaten begrijpen dit land. Hoe zit het met de Irakezen?

Op de Amerikaanse basis in Kirkuk lopen veel Irakezen rond. Als ik zie hoe Iraakse officieren kijken naar de smeltkroes van Amerikaanse soldaten – mannen, vrouwen, zwarten, blanken, Aziaten, latino’s – vraag ik me af: Wat hebben zij van ons geleerd?

Wij hebben een beschamende erfenis achtergelaten met Abu Ghraib en martelingen, maar we hebben ook laten zien wat mensen met een verschillende achtergrond kunnen bereiken als ze samenwerken.

Admiraal Mullen hield de Irakezen aan tafel voor dat de VS de problemen van Irak niet gaan oplossen. Dat is de taak van ‘een soevereine natie’. De Irakezen moeten snel aan de slag, want de ‘coalitietroepen zullen over achttien maanden verdwenen zijn’.

Het is een belangrijke boodschap – anders blijven de Irakezen het oplossen van hun nationale geschillen uitstellen – maar Amerikaanse diplomaten zouden meer kunnen doen om te helpen bij het sluiten van compromissen. We hebben speciale gezanten voor Iran, Afghanistan en Pakistan, maar niet voor Irak, een land waar we zoveel levens hebben verloren en een biljoen dollar uitgeven. Irak heeft een sterke Amerikaanse bemiddelaar nodig.

Nadat we Bosnië hadden gestabiliseerd, organiseerde president Clinton de vredesonderhandelingen van Dayton en Richard Holbrooke regelde een akkoord dat nog steeds geldt. Waarom doen we in Irak niet wat we deden in Bosnië, terwijl het resultaat hier honderd keer belangrijker is?

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden