Nieuws Berechting jihadgangers

Irak vraagt om (honderden) miljoenen voor berechting jihadgangers

Nederland onderhandelt met zes andere Europese landen al enige tijd met Irak over een juridisch mechanisme om IS-strijders te kunnen berechten. Het gaat daarbij – behalve om juridische expertise en andere hulp – ook om geld. Wat Irak betreft: veel geld. 

Mannen die worden verdacht voor IS te hebben gevochten zijn gearresteerd door Koerdische troepen nadat de Syrische stad Baghouz is gevallen. De foto is gemaakt in februari van dit jaar. Beeld AFP

Het Belgische Knack had inzage in een Iraaks voorstel van dit voorjaar waarin 10 miljoen euro voor elke overgedragen buitenlandse IS-strijder wordt gevraagd.  Dit bedrag is volgens Knack een ‘schadevergoeding’ om verwoeste regio's en Iraakse slachtoffers te kunnen compenseren. Daarnaast zouden in het Iraakse voorstel, dat uit maart dateert, westerse landen 2 miljoen dollar per verdachte per jaar betalen voor alle operationele kosten (van bewaking tot voedsel) voor de berechting – en 100 miljoen voor een versterkte gevangenis voor tweeduizend gevangenen. 

Deze bedragen komen deels overeen met wat anonieme Iraakse functionarissen tegen AFP zeiden. Tegenover The Guardian spraken Irakezen in april over een flat fee van 10 miljard dollar vooraf - met een jaarlijkse betaling van 1 miljard tijdens de procesgang. 

Een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken zegt dat het ‘te vroeg’ is ‘om het over dit soort concrete zaken te hebben.’ Ze benadrukt dat de gesprekken van de Europese ‘kopgroep’ van zeven landen (behalve Nederland zijn dat België, Denemarken, Duitsland, Frankrijk, Groot-Brittannië en Zweden) ‘in een verkennende fase’ zitten - ‘met de nadruk op verkennend’. Bovendien gaat het Europese initiatief in beginsel over alle IS-strijders die berecht moeten worden, en dat zijn er ruwweg 20 duizend in Irak en 28 duizend in Syrië.   

Irak berecht nu al IS-strijders, maar van een echt proces is geen sprake en het vonnis is steevast de doodstraf. De Europese landen willen samen met Irak een juridisch mechanisme opzetten waarin de doodstraf taboe is en waar wél sprake is van een elementaire  rechtsgang, inclusief zaken als hoor- en wederhoor. Nederland beschikt volgens Buitenlandse Zaken over veel expertise over hoe zo’n internationaal mechanisme er uit moet zien, ‘het gaat niet alleen om geld’. Bovendien moeten een eventuele rechtbank en de gevangenissen waar de verdachten hun proces afwachten ook beveiligd worden tegen bevrijdingspogingen van militante organisaties.

Minister van Buitenlandse Zaken Blok belegde vorige week in New York een vergadering over het onderwerp met zijn Iraakse collega Alhakim en twintig andere landen. Dat de Irakezen open staan voor dit soort overleg wordt als indicatie gezien dat een akkoord over een soort tribunaal in beginsel mogelijk is. Nederland wil berechting van IS-strijders ‘versnellen’, aldus de woordvoerder, ‘maar dit soort processen hebben geduld nodig’. Veel geduld waarschijnlijk, gezien de vele haken en ogen aan het voornemen. Ondertussen wordt de situatie in de noord-Syrische kampen steeds nijpender, getuige ook de geweldsexplosie in het Al Hol-kamp begin deze week.    

Blok herhaalde deze week in Pauw dat de Europese landen geen gehoor willen geven aan de Amerikaanse oproep om IS-strijders terug te nemen en op Europese bodem te berechten. Hij voegde eraan toe dat de kinderen van te berechten IS-strijders niet van hun ouders gescheiden mogen worden en dat ook voor hen dus oplossingen in de regio gezocht moeten worden. Het is tegen deze achtergrond dat de Europeanen, ondanks alle hindernissen, proberen een voor westerse normen aanvaardbare manier te vinden om IS-strijders ver van Europa - en dichtbij de plaats waar de misdaden begaan zijn - te berechten.  

Volgens de Algemene Inlichtingen en Veiligheidsdienst zijn er op dit moment nog ongeveer 125 volwassen Nederlanders in Syrië aanwezig, onder wie 55 in Syrisch-Koerdische kampen of elders in detentie. Er zijn nog circa 180 kinderen met een Nederlandse link in Syrië, onder wie 90 in Syrisch-Koerdische vluchtelingenkampen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden