Irak meldt overwinningen op IS rondom Fallujah

Iraakse regeringstroepen hebben strijders van terreurgroep Islamitische Staat (IS) uit Garma, ten oosten van Fallujah, verdreven. Dat melden politiebronnen. De Iraakse premier Haider al-Abadi kondigde eerder op de dag een militaire operatie aan om Fallujah te veroveren op IS. Op Twitter zei hij dat 'het moment van de grote overwinning nabij is'.

Regeringstroepen naderen de stad Fallujah. Beeld afp

Kolonel Mahmoud al-Mardhi, die de leiding heeft over de paramilitaire troepen, zegt dat zijn strijders zeker drie agrarische gebieden rondom Garma hebben veroverd. De stad geldt als de belangrijkste aanvoerroute van militanten van IS en is dus van strategisch belang. Ook in al-Hayakil, aan de zuidkant van Fallujah, vinden gevechten plaats. Vanuit daar probeert het leger het centrum van de stad te bereiken. Afgelopen nacht werd de stad al geraakt door bommen en mortiergranaten, maar gedurende de dag zijn de bombardementen afgenomen.

Een woordvoerder van het leger sprak van 'een voorzichtige benadering'. Er zijn naar verluidt namelijk nog 500 a 700 strijders van IS in de stad, die zich kranig verweren.

'Wij zijn een failed state'

Bagdad is, 13 jaar na het verjagen van Saddam Hoessein, een stad als een kruithuis. Elk moment kan hier een nieuwe explosie brengen. Kunnen Irakezen nog dromen? Lees hier de reportage van correspondente Ana van Es (+).

Inwoners op de vlucht

Premier al-Abadi zei maandag tijdens een televisietoespraak dat het leger inwoners van Fallujah die wilden vertrekken, zou begeleiden. Het leger heeft inwoners zondag al gewaarschuwd het gebied te verlaten. Gezinnen die niet konden vertrekken, kregen het advies witte vlaggen op de hangen.

Verwacht wordt dat de slag om Fallujah, sinds jaar en dag een soennitisch bolwerk, weken gaat duren. In 2004 werd de stad grotendeels in puin gelegd tijdens een verwoestend offensief van Iraakse regeringseenheden en Amerikaanse troepen. De gevechten waren volgens de Amerikanen de zwaarste die zij hadden meegemaakt sinds de Vietnam-oorlog. Begin 2014 viel de stad weer in handen van soennitische extremisten, ditmaal onder de vlag van Islamitische Staat.

De stad wordt nu al maandenlang belegerd door Iraakse troepen en sjiïtische milities, waarvan sommige feitelijk onder bevel staan van Iran. Als gevolg daarvan is er een nijpend tekort aan voedsel ontstaan onder de naar schatting 75 duizend inwoners die in Fallujah zijn achtergebleven. Volgens de mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch moeten sommige inwoners zich met gras in leven houden.

Strijders van de sjiitische militie Saraya al-Salam bereiden zich in Najaf voor op het offensief in Fallujah tegen IS. Beeld afp

Verschillende milities

Aanvankelijk zag het ernaar uit dat de noordelijke stad Mosul het eerstvolgende doelwit zou worden van een regeringsoffensief. Iraakse troepen en Koerdische strijders rukten de laatste tijd steeds verder op richting de miljoenenstad, die medio 2014 door IS-strijders onder de voet werd gelopen. Maar de inname van Fallujah heeft voorrang gekregen na een reeks bloedige bomaanslagen door IS in de Iraakse hoofdstad, waarbij bijna 200 mensen omkwamen. Volgens Amerikaanse commandanten probeerde IS de Iraakse regering daarmee te dwingen troepen terug te trekken naar het gebied rond de hoofdstad, waar nu al ruim de helft van de Iraakse troepen gelegerd is.

Voor Abadi waren de aanslagen het signaal om te proberen af te rekenen met het IS-bolwerk, dat op slechts 70 kilometer van Bagdad ligt. De regering van Abadi lag de laatste tijd al zwaar onder vuur van de sjiïtische geestelijke Muqtada al-Sadr. Diens aanhangers drongen de afgelopen weken enkele malen de Groene Zone, waar de belangrijkste regeringsgebouwen en ambassades liggen, binnen om te protesteren tegen de corruptie en het wanbeleid onder Abadi. Voor Abadi is het offensief een gelegenheid zijn daadkracht te laten zien.

Eerder haalde Al-Sadr de aanslagen aan als het 'bewijs dat deze regering niet in staat is de burgers te beschermen'. Het verlies van Fallujah, zo dicht bij de Iraakse hoofdstad, zou een zware klap voor Islamitische Staat betekenen. De terreurgroep is volgens Amerikaanse en Iraakse functionarissen al de helft van het grondgebied kwijtgeraakt dat het in 2014 in Irak in handen wist te krijgen. Maar waarschijnlijk zal het offensief tegen Mosul nu nog langer op zich laten wachten.

Als ratten in de val

De inwoners die nog in Fallujah zijn achtergebleven, zitten als ratten in de val. Premier Abadi riep de burgerbevolking op de stad te verlaten, maar wie dat probeert, loopt het risico door IS te worden geëxecuteerd. De achtergebleven inwoners krijgen verder het advies een witte vlag op hun huis te hijsen, maar ook dat is riskant. De achtergebleven inwoners zijn ook bang voor de sjiïtische milities die aan regeringskant meevechten. Die staan erom bekend dat ze zich vaak misdragen tegenover de soennitische bevolking.

Onrust in Bagdad

De Iraakse premier al-Abadi staat onder grote druk. In de hoodstad Bagdad wordt al maanden gedemonstreerd. De demonstranten verwijten al-Abadi dat hij niet optreedt tegen corruptie en sektarische spanningen in het land. Sinds enkele weken laat de premier zich niet meer zien in het Iraakse parlement. De laatste keer dat hij kwam, in maart, jouwden politici dat zijn regering onwettig is. In een poging het volksverzet te doven, heeft al-Abadi inmiddels toegezegd 'radicale hervormingen van het politieke stelsel' versneld door te voeren.

Twee weken geleden kostte een grote bomaanslag in Bagdad aan zeker 70 mensen het leven. IS heeft de aanslag in Sadr City, bevolkt door arme sjiitische moslims en het middelpunt van recente protesten, opgeëist.

Het Iraakse leger bereidt zich voor op een militaire operatie in Fallujah. Beeld afp
Pro-regeringstroepen trekken naar Fallujah voor een offensief tegen IS. Beeld afp
Iraakse troepen op weg naar Fallujah. Beeld ap
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden