Irak krijgen vetorecht over inzet troepen

Irak kan na 30 juni militaire operaties van de buitenlandse troepenmacht in haar land tegenhouden, zo heeft premier Blair dinsdag gezegd ter aanvulling van de maandag gepresenteerde ontwerpresolutie bij de Veiligheidsraad...

Dat zei de Britse premier Blair dinsdag in Londen. Hij pareerde daarmee de eerste kritiek op de maandag gepresenteerde ontwerpresolutie bij de Veiligheidsraad. In dat stuk stellen Groot-Brittannië en de Verenigde Staten dat een nieuw Iraaks bestuur politiek volledig soeverein zal zijn, maar tegelijkertijd voorziet de tekst erin dat de buitenlandse militairen in Irak onder Amerikaans commando blijven. De militairen kunnen volgens de tekst ook ,,alle noodzakelijke maatregelen nemen'' ten behoeve van de veiligheid.

De Amerikaanse minister Powell van Buitenlandse Zaken tekende dinsdag wel aan dat de Amerikaanse militairen in Irak 'het recht op zelfverdediging' ook na 30 juni behouden.

De belangrijkste tegenstanders van de oorlog in Irak, Rusland en Frankrijk, reageerden dinsdag nogal voorzichtig op de ontwerptekst. Beide landen hebben vetorecht binnen de Veiligheidsraad. 'Het is een ontwerp, een ontwerp waarover gediscussieerd moet worden en dat moet worden verbeterd', aldus de Franse minister van Buitenlandse Zaken, Michel Barnier. Hij zei niet wat hij precies veranderd wil zien in het ontwerp, maar duidelijk werd wel dat hij wil voorkomen dat een nieuw Iraaks bestuur te weinig echte bevoegdheden krijgt.

Ook Rusland zei bij monde van een functionaris van Buitenlandse Zaken in Moskou dat er nog werk verzet moet worden. Ook hij hamerde erop dat er een werkelijk legitiem bestuur moet komen dat steun geniet onder de bevolking. Het nieuwe Iraakse bestuur wordt namelijk nog niet direct gekozen door de Irakezen, maar samengesteld onder aanvoering van VN-gezant Brahimi.

De huidige, door de Amerikanen aangestelde regeringsraad in Bagdad vindt dat de uiteindelijke tekst duidelijker dan nu moet aangeven dat de overgangsregering de buitenlandse manschappen ook werkelijk kan opdragen het land te verlaten. De voorzitter van de raad, Ghazi al-Yawer, zei wel de noodzaak te zien van een verblijf van buitenlandse militaire soldaten na 30 juni. Volgens de Iraakse minister van Defensie zal de multinationale troepenmacht ,,eerder nog maanden dan jaren'' in Irak blijven. De ontwerpresolutie gaat uit van zeker een jaar.

De huidige Amerikaanse bevelhebber in Irak, generaal Ricardo Sanchez, zal dat allemaal niet meemaken. Het Pentagon zei dinsdag dat hij deze zomer wordt vervangen door generaal George Casey, plaatsvervangend chefstaf van de landmacht.

Defensiefunctionarissen benadrukten dat de vervanging niets te maken heeft met het misbruik van Iraakse gedetineerden door Amerikaanse militairen in de Abu Ghraib-gevangenis. Het zou gaan om een aflossing gezien de lange tijd die Sanchez (dertien maanden) al in Irak actief is.

Sanchez staat onder druk door het gevangenisschandaal dat de afgelopen weken naar buiten kwam. The Washington Post meldde eerder dat Sanchez bij sommige verhoren aanwezig zou zijn geweest. Hij zou ook mishandelingen hebben waargenomen. Sanchez heeft dat ontkend.

President Bush, die de Abu Ghraib-gevangenis op termijn wil afbreken, doet er intussen alles aan om zijn landgenoten, en potentiële kiezers, ervan te overtuigen dat de Amerikanen het beste voor hebben met Irak en dat er ook een goed plan ligt. Door zijn Irak-beleid verliest Bush rap aan populariteit.

In een toespraak dinsdagochtend (Nederlandse tijd) op de Amerikaanse televisie benadrukte hij dat de Verenigde Naties een grote rol gaan spelen in het opzetten van een democratisch Irak. Voor dat proces heeft hij een vijfstappenplan in gedachten: machtsoverdracht, veiligheid en stabiliteit, infrastructuur, internationale steun en vrije verkiezingen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden