Iraanse verrassing

IN IRAN HEBBEN de kiezers afgelopen vrijdag voor een grote verrassing gezorgd. Tot voor kort leek de uitkomst van de presidentsverkiezingen een uitgemaakte zaak....

Een van deze vier is dan ook als overwinnaar uit de bus gekomen. Dat was echter niet Nategh-Nouri, maar Mohammed Khatami. Hij behaalde in de eerste ronde een absolute meerderheid met 69 procent van de stemmen.

Wie is Mohammed Khatami en wat betekent zijn presidentschap voor de toekomstige koers van de Islamitische Republiek? Die vraag houdt zowel Iran als Europa en de VS bezig. Duidelijk is in elk geval dat de Iraniërs en masse op Khatami hebben gestemd omdat zij verandering wensen.

Khatami is een mullah en heeft, om verkiesbaar te zijn, moeten instemmen met de grondbeginselen van de Islamitische Republiek. Hij staat echter ook bekend als een voor Iraanse begrippen zeer vrijzinnig man. Hij was gedurende tien jaar minister van Cultuur, maar moest opstappen omdat hij de Iraanse kunstenaars en intellectuelen naar de smaak van het klerikale establishment te veel vrijheden wilde toestaan.

Ook in zijn campagne heeft Khatami de nadruk gelegd op het vergroten van de vrijheid voor intellectuelen, vrouwen en jongeren. Dat heeft hem de enthousiaste steun van deze drie groepen en de verkiezingsoverwinning bezorgd. Khatami appelleerde met groot succes aan blijkbaar wijdverbreide onvrede over het verstikkende politieke en culturele klimaat in Iran.

De kans op radicale verandering lijkt voorlopig niet groot. De macht van de president is beperkt; hij heeft te maken met geestelijk leider ayatollah Khamenei en met een conservatieve parlementaire meerderheid. Dramatische stappen (zoals het intrekken van de fatwa tegen Salman Rushdie, een meer pro-westers buitenlands beleid, of zelfs het afschaffen van de theocratie) zijn daarom op korte termijn weinig waarschijnlijk.

Het perspectief op een meer open samenleving en geleidelijke, maar gestage liberalisering, komt echter wel dichterbij. Het valt nog te bezien of Khatami de Iraanse Gorbatsjov kan worden. Maar dankzij de aardverschuiving die de kiezers hebben teweeggebracht, begint de politiek in Iran voor het eerst in achttien jaar weer spannend te worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden