Nieuws

Iraanse president kritisch op nieuwe verkiezingsregels

President Hassan Rouhani van Iran heeft kritiek geuit op een plotselinge wijziging van de regels voor de komende presidentsverkiezingen door de conservatieve Raad der Hoeders. Die regels zijn ongunstig voor jonge, gematigde kandidaten.

De Iraanse president tijdens een bijeenkomst van het kabinet in april. Beeld AFP
De Iraanse president tijdens een bijeenkomst van het kabinet in april.Beeld AFP

Onlangs bepaalde de raad dat kandidaten voor de presidentsverkiezingen niet jonger dan veertig jaar of ouder dan 75 mogen zijn. De Raad der Hoeders is een machtig orgaan dat regels en wetten kan afkeuren of aanpassen als die niet in overeenstemming zijn met de islamitische voorschriften. Op 18 juni kiezen de Iraniërs een opvolger voor Rouhani.

De verandering van de kiesregels betekent dat Mohammad Javad Azari Jahromi, de 39-jarige minister van Informatie, in ieder geval niet aan de verkiezingen mag meedoen. Jahromi presenteert zich als een politicus die Iran wil moderniseren, terwijl hij zowel tot de hervormers als de conservatieven afstand houdt.

Met zijn kritiek mikt Rouhani ook op de macht die de twaalfkoppig Raad der Hoeders zichzelf toekent. Volgens Rouhani heeft de raad, waarin Irans hoogste leider ayatollah Ali Khamenei een flinke vinger in de pap heeft, volgens de grondwet niet de bevoegdheid dergelijke wijzigingen aan te brengen. Hij gaf daarom het ministerie van Binnenlandse Zaken opdracht zich bij het registreren van de kandidaten niets aan te trekken van de nieuwe regels.

Trump

De uitslag van de verkiezingen is van groot belang voor het verloop van de onderhandelingen met de regering van president Biden over het nucleaire akkoord dat president Trump in 2018 in de prullenmand gooide. Het akkoord kwam erop neer dat Iran zijn nucleaire activiteiten aan banden legde, in ruil voor opheffing van economische sancties.

Sindsdien heeft Iran tegen de regels van het akkoord in de verrijking van uranium opgevoerd. Het Internationale Agentschap voor Atoomenergie IAEA meldde dinsdag dat uit monsters bij de Iraanse kerninstallatie van Natanz blijkt dat Iran de verrijking tot 63 procent zuiverheid heeft opgevoerd, een stap in de richting van de 90 procent die nodig zijn om kernwapens te maken.

Veel Iraniërs zijn teleurgesteld in Rouhani, omdat zijn toenadering tot de westerse landen weinig heeft opgeleverd. Vooral sinds Trump weer sancties tegen Iran instelde, heeft de Iraanse economie zware klappen te verduren gehad.

De dalende populariteit van Rouhani heeft de kansen van hervormingsgezinde kandidaten schade toegebracht. Zij hebben ook last van een ander obstakel: de Raad der Hoeders kan hun kandidatuur afwijzen als zij niet vroom genoeg worden geacht. Daarbij is het advies van ayatollah Khamenei beslissend. Hij liet onlangs weten dat hij liever niet ziet dat Hassan Khomeini, de gematigde kleinzoon van Irans eerste opperste leider ayatollah Ruhollah Khomeini, zich kandidaatstelt.

Conservatieven

Afgaande op recente opiniepeilingen lijken de conservatieven de meeste kans te maken. Een van de favorieten is opperrechter Ebrahim Raisi, die een belangrijke rol speelde in een golf van executies van politieke dissidenten in 1988. Daarbij zouden duizenden en misschien zelfs tienduizenden tegenstanders van het bewind zijn gedood.

Ook voormalig president Mahmoud Ahmadinejad, een hardliner, blijkt nog over redelijk veel steun onder de bevolking te beschikken. Maar het is onduidelijk of hij zou mogen meedoen aan de verkiezingen. Bij de vorige verkiezingen werd hij door de Raad der Hoeders afgewezen als kandidaat.

De voornaamste kandidaat uit het hervormingsgezinde kamp is minister van Buitenlandse Zaken Javad Zarif. Maar hij is zwaar onder vuur komen te liggen na het uitlekken van opmerkingen waarin hij felle kritiek uit op de Iraanse Revolutionaire Garde en Qasem Soleimani, de befaamde generaal die in 2020 bij een Amerikaanse aanval werd gedood.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden