COMMENTAAR

Iraanse kiezer beloont opening naar het Westen

Januskop Iran: een aartsconservatieve theocratie met een naar verlichting snakkende maatschappij.

Iraanse vrouwen laten, in aanloop naar de stembureaus, hun identiteitsbewijs zien. Beeld epa

De zogeheten Raad van Hoeders van Iran, die erop toeziet dat wetten niet strijdig zijn met de islam of met de grondwet, had zich voor de parlementsverkiezingen nog zo uitgesloofd: met behulp van een legioen potloden werd vrijwel elke kandidaat die omringd werd door het geringste zweem van 'gematigdheid' resoluut geschrapt. Dat is een van de redenen dat het niet eenvoudig is de verkiezingsuitslag te interpreteren: van veel gekozen volksvertegenwoordigers is slechts bij benadering duidelijk waar ze voor staan.

Niettemin tekent zich - ondanks alle blokkadepogingen - wederom een 'overwinning van de gematigde krachten' af, waarbij de betekenis van deze term strikt begrepen moet worden in de Iraanse context. In de hoofdstad werd geen enkele hardliner gekozen. Ook in andere steden leken gematigde kandidaten het goed te doen. Opvallend is dat geen van de politieke kopstukken die te hoop liepen tegen het nucleaire akkoord met de grote machten, inclusief aartsvijand Amerika, werd gekozen.

Januskop

Daarmee bevestigen deze verkiezingen opnieuw hoezeer hedendaags Iran een Januskop toont: tegelijk aartsconservatief bastion van de islamitische revolutie én een maatschappij die snakt naar verlichting, verandering en de verworvenheden van de moderne consumptiemaatschappij. Ondanks herhaalde pogingen om die zucht naar geleidelijke verandering de kop in te drukken, boekten de gematigden dus opnieuw winst - en niet alleen in het parlement, maar ook in de Raad van Experts, het orgaan dat verantwoordelijk is voor de verkiezing van de opvolger van ayatollah Khamenei, Irans hoogste leider.

Dat is winst voor president Hassan Rohani en zijn minister van Buitenlandse Zaken Mohammad Javad Zarif, die behalve de nucleaire deal en de daaraan gekoppelde verzachting van sancties ook verantwoordelijk zijn voor de oproepen tot dialoog met regionale aartsrivaal Saoedi-Arabië.

De verkiezingsuitslag is een beloning van de opening naar het Westen, al zal zij in de praktijk voorlopig weinig effect hebben. Iran is immers geen democratie, maar een theocratie. Toch heeft de Iraanse burger opnieuw een opmerkelijk signaal afgegeven, waardoor je de hoop kunt blijven koesteren dat het water uiteindelijk de steen slijpt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden