Nieuws Afghanistan

Iraanse havenstad biedt door land omsloten Afghanistan eindelijk een toegang tot zee

Het gaat om traditionele producten als handgeknoopte tapijten en gedroogd fruit, maar toch heeft Afghanistan een stap gezet naar herstel van zijn door decennia van oorlog verwoeste economie. Afgelopen weekend exporteerde de door land omsloten natie voor het eerst handelswaar overzee.

Afghaanse mannen sorteren rozijnen bedoeld voor export in Kandahar, 15 januari 2019, Afghanistan. Beeld EPA

Zondag arriveerden 23 vrachtwagens met 57 ton aan gedroogd fruit, tapijten en mineralen vanuit Zaranj in West-Afghanistan in de havenstad Chabahar in het zuidoosten van Iran. Daar werd de koopwaar overgeladen op schepen met de  bestemming Mumbai, India. De Afghaanse president Ashraf Ghani prees het transport bij het feestelijke vertrek als een opstap naar het terugdringen van Afghanistans enorme handelstekort.

De nieuwe handelsroute werd door Afghanistan, Iran en India ontwikkeld als een economische levenslijn voor Afghanistan en om het mogelijk te maken dat de bevriende naties Afghanistan en India handel kunnen drijven buiten hun buurland Pakistan om. India en Pakistan zijn aartsrivalen, onder meer vanwege de onlangs opgelaaide kwestie-Kashmir, het betwiste gebied in de Himalaya waarover zij al twee oorlogen hebben gevoerd.

De twee landen strijden ook om invloed in Afghanistan. Pakistan via steun aan de Taliban (en samenwerking met China en Saoedi-Arabië). India door samenwerking met Afghanistan en Iran. India is voor Afghanistan de belangrijkste handelspartner. De Afghaanse export naar India bedroeg 740 miljoen dollar in 2018. De landen hebben sinds 2017 een luchtbrug. De nieuwe zeeroute zal volgen Ghani leiden tot economische groei.

De diepzeehaven van Chabahar is ook een pion in het geopolitieke spel om macht en invloed in heel Zuid-Azië. India en Iran zien Chabahar als concurrent voor de door China aangelegde Pakistaanse diepzeehaven Gwadar. Gwadar is het eindpunt van de ‘Nieuwe Zijderoute’ van West-China naar de Indische Oceaan, een cruciale schakel in het Chinese ‘Belt and Road Initiative’, een wereldomspannend netwerk van handelsroutes en infrastructuur dat India beschouwt als een bedreiging van haar belangen in de Indische Oceaan.

Uitzondering

De ontwikkeling van Chabahar werd pas mogelijk toen de Verenigde Staten bereid bleken ter wille van de versterking van de Afghaanse economie een uitzondering te maken op hun sanctieregime tegen Iran. Zo kon de handelscorridor worden opgezet en werd voor Afghanistan de invoer van voedsel en medicijnen via Iran mogelijk. India stuurde al een zending van 1,1 miljoen ton graan en 2.000 ton linzen via Chabahar.

Het probleem is wel dat Chabahar ligt in de onrustige Iraanse provincie Sistan-Baluchistan, die wordt bewoond door de opstandige Baluch, een soennitische etnische minderheid in het sjiitische Iran. Er vinden geregeld aanslagen plaats van Baluch-separatisten en jihadisten, vaak vanuit het Pakistaanse deel van het grensgebied. Afgelopen maanden waren er aanslagen in Zahedan, Nikshahr en Chabahar zelf, onder meer gericht tegen de nieuwe handelscorridor. Pakistan kampt in haar deel van Baluchistan evenzeer met separatistische aanslagen, ook op de haven van Gwadar en andere delen van de Chinese Belt and Road-infrastructuur.

Het geweld culmineerde eerder deze maand in een zelfmoordaanslag in het Iraanse grensgebied met Pakistan door een jihadistische groep Jaish-al-Adl, waarbij 27 leden van de Iraanse Revolutionaire Garde omkwamen. Iran beschuldigde aanvankelijk Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten van betrokkenheid.  Later wees Iran echter naar Pakistan. Islamabad ontkent standaard elke bemoeienis met aanslagen in Iran.

Een gesluierde vrouw loopt langs het water bij de haven van Chabahar. Beeld AFP

Cruciaal moment

De voorzichtige heraansluiting van Afghanistan op de wereldeconomie komt voor het land op een belangrijk moment. Maandag begon een hoge Amerikaanse delegatie in Doha, Qatar, gesprekken met een afvaardiging van de Afghaanse Taliban om eindelijk een eind te maken aan de lange oorlog in Afghanistan die begon met de aanslagen van 11 september 2001. Inzet van de vredesgesprekken: terugtrekking van alle Amerikaanse troepen in ruil voor het uitbannen van elke terroristische bedreiging vanuit Afghanistan van de VS.

De Amerikaanse speciaal gezant Zalmay Khalilzad moet de Taliban (die Mullah Abdul Ghani Baradar, een van hun hoogste leiders, naar Doha hebben afgevaardigd) nog wel zo ver zien te krijgen dat ze direct gaan onderhandelen met de Afghaanse regering in Kaboel. Dat hebben ze tot nu toe geweigerd. President Ghani kondigde maandag aan dat er in maart een grote raad van stamoudsten wordt georganiseerd. Deze ‘loya jirga’, een traditionele vorm van consensus bouwen, moet bespreken hoe de burgeroorlog met de Taliban kan worden beëindigd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden