Iraakse troepen verjagen IS uit Baiji

Iraakse troepen hebben vrijdag Baiji ingenomen, de grootste Iraakse stad die ze tot nu toe op Islamitische Staat hebben heroverd. Tijdens hun opmars in juni kregen IS-strijders Baiji betrekkelijk gemakkelijk in handen. Bij de stad, die vroeger 200 duizend inwoners telde, ligt de grootste olieraffinaderij van Irak. Om dat oliecomplex wordt nog altijd gevochten.

Een legervliegtuig boven Irak. (archiefbeeld) Beeld belga

De herovering van Baiji is een van de eerste belangrijke successen van de Iraakse strijdkrachten tegen IS. Het toont aan dat het momentum van de strijd op sommige plaatsen in Irak nu bij de anti-IS-coalitie ligt. Maar elders in het land, en zeker ook in Syrië, houdt IS stand ondanks Amerikaanse luchtaanvallen en de druk van Koerdische peshmerga en Iraakse troepen.

De Amerikaanse president Barack Obama wil dan ook intensievere bewapening en training van de Iraakse strijdkrachten. Maar het Amerikaanse congres staat hem daarbij in de weg; de zogeheten Leahy-wet uit 1997 verbiedt deals met lieden die zich schuldig maken aan marteling en andere oorlogsmisdaden.

Leahy-wet

Dan wordt het lastig kiezen in het Midden-Oosten, beseft ook Obama. Met het verzoek aan het congres om 1,6 miljard dollar voor training van Koerdische strijdkrachten en het Iraakse leger, stuurde het Witte Huis ter ondertekening een uitzonderingsclausule mee voor de Leahy-wet. Het Iraakse leger staat immers bekend om marteling, buitengerechtelijke executies en andere misdaden.

Dat brengt Obama op ramkoers met belangrijke Democratische senatoren, die al twee keer eerder een vergelijkbaar verzoek om ontheffing voor de clausule blokkeerden. Mensenrechtenorganisaties zien de wet als een essentiële waarborg tegen het financieren van oorlogsmisdadigers. De regering betoogt dat ze groepen die steun ontvangen nog altijd grondig zal doorlichten. Het Witte Huis zegt dat de uitzonderingsclausule er vooral is om bureaucratie te omzeilen en tijd te winnen.

'Een uitzonderingsclausule ten behoeve van de nationale veiligheid zal ons toestaan te opereren met de snelheid waarmee we denken te moeten opereren', zei generaal Martin Dempsey, momenteel de hoogste militair van het Amerikaanse leger.

Oorlogsmisdadigers

Zelfs als legereenheden grondig worden doorgelicht, is niet te voorkomen dat wapens terechtkomen bij potentiële oorlogsmisdadigers. Niet alleen omdat oorlogsmisdaden de standaard zijn bij legers in het Midden-Oosten, maar ook omdat het Iraakse leger nauw samenwerkt met misdadige religieuze milities.

De strijd om Baiji is daarvan een duidelijk voorbeeld. Bij de val van de plaats waren niet alleen Iraakse legereenheden betrokken, ook sjiitische milities als Asaeb Ahl al-Haq streden mee. Zij beschikken over duizenden geharde strijders. Maar ze maken zich ook schuldig aan grove mensenrechtenschendingen. Amnesty International documenteerde vorige maand dat Asaeb al-Haq en andere milities grote aantallen soennitische burgers hebben ontvoerd en geëxecuteerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden