Iraakse elite-eenheden: 'Ramadi wordt komende 72 uur bevrijd'

Iraakse speciale troepen zijn dinsdag het centrum van de stad Ramadi binnengedrongen, nadat zij afgelopen weken al de helft van de stad op Islamitische Staat heroverden. 'Ramadi wordt de komende 72 uur bevrijd', zei Sabah al-Numani, woordvoerder van de antiterreurdienst, de Iraakse elite-eenheden. 'Onze troepen rukken op naar het regeringscomplex in het centrum, met steun van de Amerikaanse luchtmacht.'

Burgers uit Ramadi en omgeving proberen begin december naar Bagdad te komen. Beeld ap

De inname van Ramadi, honderd kilometer ten westen van Bagdad, zou een forse militaire overwinning en morele steun in de rug betekenen voor de Iraakse veiligheidstroepen. Islamitische Staat is volgens onderzoeksbureau IHS Jane's het afgelopen jaar al 14 procent van haar territorium in Irak en Syrië kwijtgeraakt, ondanks het feit dat IS nieuwe steden zoals Palmyra wist te veroveren.

Ramadi is de hoofdstad van de grootste Iraakse provincie Anbar. Veiligheidstroepen moesten de stad in mei ontvluchten voor de oprukkende strijders van IS. De Iraakse inlichtingendienst schat dat er nog slechts 250 tot 300 IS-terroristen verscholen zitten in het centrum van Ramadi. De verovering geldt deels als een oefening voor de slag om Mosul, de tweede stad van Irak, waar IS zich diep heeft ingegraven.

Een soldaat tussen de puinhopen in de omgeving van Ramadi. Beeld afp

Menselijk schild

De opmars van Iraakse troepen in Ramadi wordt gehinderd door bermbommen en andere geïmproviseerde explosieven, die terugtrekkende IS-strijders hebben achtergelaten. Bovendien meldt het Iraakse ministerie van Defensie dat IS burgers als menselijk schild inzet en hen belet de stad te verlaten, wat bombardementen door de Iraakse en Amerikaanse luchtmacht bemoeilijkt. Het is onduidelijk hoeveel burgers er precies vastzitten. IS gebruikt volgens vluchtelingen uit Mosul en Raqqa dezelfde tactiek in andere steden die ze in handen hebben.

Bij het offensief op Ramadi zijn volgens woordvoerder al-Numani geen 'paramilitaire troepen' betrokken - een verwijzing naar sjiitische pro-regeringsmilities. Dat is significant: Ramadi is een grotendeels soennitische stad en de sjiitische milities in Irak, bewapend, getraind en soms zelfs direct aangestuurd door Iran, staan bekend om grove mensenrechtenschendingen en plunderingen in de soennitische steden die zij heroveren.

Mannen die vechten tegen Islamitische Staat in de omgeving van Ramadi. Beeld afp

Volgens de VS verliest IS terrein in Irak. Maar de harde realiteit is dat IS zich ingraaft, voortdurend in het offensief gaat en nog altijd twee grote steden, Raqqa en Mosul, ferm in handen heeft. Zolang dat laatste niet verandert, schrijft Stieven Ramdhari, blijft het kalifaat aantrekkelijk voor jihadi's.

Abadi in complexe politieke situatie

De soennitische extremisten van Islamitische Staat konden vorig jaar bij hun snelle opmars in Irak op flinke steun rekenen van de soennitische minderheid, die acht jaar lang is achtergesteld en gediscrimineerd onder de toenmalige sjiitische premier Nouri al-Maliki. IS beloofde hen herstel van hun rechten en waardigheid, en een einde aan sjiitische heerschappij over Irak. Het wegnemen van de voedingsbodem voor IS onder de soennieten is in Irak, net als in Syrië, cruciaal om op termijn stabiliteit te brengen. Het loslaten van moorddadige sjiitische milities op soennitische steden in handen van Islamitische Staat is daartoe niet de beste methode.

Maar Haider al-Abadi, de huidige Iraakse premier, jongleert in een complexe politieke omgeving met beperkte mogelijkheden. Het nationale leger is verzwakt en mist politieke steun. De keuze om sjiitische milities niet in te zetten bij Ramadi is een belangrijke reden dat de herovering, begonnen in november, zo traag verloopt; de milities zijn dankzij Iraanse hulp veel sterker dan het leger. De Amerikaanse president Barack Obama stelde vorig jaar dat zijn steun voor de campagne tegen IS in Irak afhankelijk is van een regering in Bagdad die alle etnische en religieuze groepen in Irak vertegenwoordigt. Abadi werd gekozen als de man die daarvoor zou zorgen en Maliki's sociale puinhopen zou wegwerken.

Dat bleek makkelijker gezegd dan gedaan, getuige de gegroeide invloed van sjiitische milities op het strijdtoneel. Ook bij de inzet van Amerikaanse troepen balanceert Abadi op een dun touw. De aanwezigheid van de Amerikaanse bommenwerpers en jagers boven Irak stuit op weerstand van een fors deel van de regering. De Iraakse regering sloeg dan ook volgens de Amerikanen eerder deze maand een aanbod af om Amerikaanse Apache-gevechtshelikopters in te zetten bij Ramadi, en om Amerikaanse commando's in een adviserende rol op het slagveld toe te laten.

Een soldaat van het Iraakse leger. Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.