IQ in hoge mate erfelijk bepaald

Intelligente mensen hebben vaak letterlijk meer hersens. Bovendien hebben ze een goede kans dat hun kinderen ook slim zijn...

Dit blijkt uit uitvoerige statistische analyses aan de Vrije Universiteit (VU) in Amsterdam van IQ-tests van familieleden. Intelligentie is in veel hogere mate erfelijk dan vaak wordt aangenomen, aldus biologisch psychologe Daniëlle Posthuma van de VU. Zij onderzocht 688 personen van jong tot oud uit gezinnen met minstens één tweeling. Allen deden een veelgebruikte IQ-test, de WAIS-III. Ook werd een scan van hun hersenen gemaakt.

Uit inmiddels klassiek tweelingenonderzoek uit de jaren tachtig is bekend dat erfelijkheid een rol speelt bij intelligentie, naast omgevingsfactoren en opvoeding. In welke mate, was steeds onduidelijk. Posthuma kan voor het eerst inschatten hoe sterk de genen meespelen door ook broers en zussen van de tweelingen te testen. Zij hebben gemiddeld de helft van hun genen met de tweeling gemeen.

Uit de analyses komt naar voren dat 80 tot 90 procent van de verschillen in de IQ-scores tussen de familieleden te verklaren is door erfelijkheid. De rest is terug te voeren op externe factoren of toevallige variaties. Uit de analyse blijkt bovendien dat familieleden met een hoog IQ statistisch een groter hersenvolume hebben dan minder intelligente broers of zussen. Ook hersenvolume is in hoge mate erfelijk.

Volgens Posthuma betekent dit niet dat opvoeding en omgeving geen rol spelen bij intelligentie van het nageslacht. Maar na een zekere basis - in Nederland bijvoorbeeld gegeven door de leerplicht - bepaalt vooral erfelijke aanleg hoe slim een kind zal worden. 'Onder vergelijkbare omstandigheden kun je er de verschillen bijna helemaal mee verklaren.'

Erfelijkheid van IQ-scores kent overigens geen enkele garantie. Volgens Posthuma spelen daarbij gemakkelijk twintig genen een rol, die bij de conceptie volgens volmaakt toeval worden gecombineerd in het kind. 'Het enige wat je kunt zeggen is dat de IQ-verschillen binnen een gezin altijd kleiner zijn dan de verschillen met andere gezinnen.'