IOC-affaire kan voor Kok nachtmerrie worden

Het zou voor premier Kok makkelijker zijn geweest als Willem-Alexander nog geen IOC-lid was. Nu het IOC in opspraak is, zal de premier een besluit moeten nemen....

JAN HOEDEMAN

Van onze politieke redactie

DEN HAAG

'Prince Willem-Alexander is absolutely the right man in the right place', schreef staatssecretaris Terpstra van Sport een jaar geleden enthousiasmerend aan IOC-voorzitter Samaranch. De Tweede Kamer ziet dat inmiddels heel anders, zo bleek dinsdagmiddag uit het debat met minister-president Kok.

Vorig jaar was er nog een ruime Kamermeerderheid die geen problemen zag. D66 had 'geen fundamentele bezwaren', het CDA reageerde 'positief' op het lidmaatschap. De kroonprins moest zich uiteraard onthouden van politiek getinte beslissingen in het IOC, maar verder werd hem geen strobreed in de weg gelegd.

Achtereenvolgende kabinetten hebben er altijd naar gestreefd leden van het koningshuis niet in polariserende situaties terecht te laten komen. Het was gebruik in te grijpen als dat wel gebeurde. Ook als over enkele weken een Kamermeerderheid van PvdA en VVD instemt met het handhaven van het lidmaatschap van Willem-Alexander, is dat een omstreden besluit. De grootst mogelijke Kamerminderheid is tegen, inclusief regeringspartij D66.

Premier Kok zal bij zijn besluit vorig jaar niet gehinderd zijn geweest door kennis van de omstreden reputatie die het Internationaal Olympisch Comité heeft opgebouwd. Alleen zo kan worden verklaard waarom hij de bezwaren terzijde schoof van een topambtenaar die hem vroeg of het wel zo verstandig was de kroonprins IOC-lid te laten worden.

Over die ambtelijke bezwaren zei Kok op 20 februari 1998 in het wekelijkse televisiegesprek met Paul Witteman: 'Er is bijna geen onderwerp waar een minister-president over spreekt of dergelijke waarschuwingen worden geuit. Die neem je vervolgens ter harte en je maakt dus een sluitende oplossing.' Het lijkt onwaarschijnlijk dat de premier opnieuw de ministeriële verantwoordelijkheid zou hebben genomen als hij had geweten van Willem-Alexanders IOC-collega's, die geld, goederen of diensten hebben geaccepteerd. Negen leden zijn al vertrokken, tegen drie loopt er nog een onderzoek en het is zeer de vraag of het daarbij blijft.

Het zou veel makkelijker zijn geweest als Willem-Alexander nog geen lid van het IOC zou zijn geweest, werd gisteren door prominente leden van regeringsfracties erkend. Maar de kroonprins is al actief, en zijn beëdiging leek nog slechts een formaliteit.

Een andere complicerende factor is dat koningin Beatrix en premier Kok er niet om bekend staan dat zij makkelijk terugkomen van een eenmaal genomen besluit.

Inmiddels bevindt Kok zich in een lastig parket. Hij wil weten hoe groot de kans is dat er komende maanden meer schandalen het daglicht zullen zien.

Kok laat nu uitzoeken of er gegronde redenen zijn voor de serie onderzoeken die nu zijn begonnen. Het IOC speurt zelf verder naar drie van zijn leden, de FBI heeft zich op de zaak gestort, en ook andere overheidsinstanties zijn gaan wroeten. Daarnaast zal ook de journalistiek zich niet onbetuigd laten. In het besluit dat Kok zal nemen, zullen de opvattingen van Willem-Alexander en Beatrix een belangrijke rol spelen.

Het is denkbaar dat de minister-president voor de keuze komt te staan dat hij dwars tegen de wens van de koningin en de kroonprins moet ingaan.

Het zou een nachtmerrie voor Kok zijn als hij bewilligt in het laten aanblijven van het IOC-lid Willem-Alexander terwijl er daarop volgend voortdurend wangedrag van IOC'ers wereldkundig wordt gemaakt.

Meestal wordt Kok bij lastige belissingen gered door de tijd zijn werk te laten doen. Die tijd ontbreekt nu. De premier laat een risicoanalyse maken, kondigde hij gisteren aan in het debat. Maar er zijn weinig Haagse politici, die zo'n grote hekel hebben aan het nemen van een risico als Kok.

Jan Hoedeman

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden