Inzet politiecamera's bij bellende automobilisten roept nodige vragen op

Zorgen over privacy: 'Als de data er zijn, zullen ze uiteindelijk ook worden opgeslagen ben ik bang'

De politie gaat camera's met grote telelenzen inzetten die het verkeer binnenhalen. Als een automobilist aan het bellen of appen is, wordt dat herkend. Dit moet de pakkans vergroten, maar is niet zonder haken of ogen.

Foto anp

Een camera met een grote telelens die op een viaduct wordt geplaatst gaat al het langsrijdende verkeer registreren, zo is het idee. 'Vanuit de film halen we beelden op van de voorruit en achter de voorruit kunnen we herkennen of mensen aan het bellen zijn of niet', zo legde de politie de werking tegenover de NOS uit. Op basis van deze beelden kan de kentekenhouder van de auto vervolgens een boete krijgen.

Nu controleert de politie vooral door eigen waarneming of iemand met een telefoon in z'n hand zit te bellen of aan het appen is. De pakkans is echter klein omdat de bestuurder staande moet worden gehouden. Door de camera's moet de kans groter worden dat een overtreder wordt betrapt. De politie bekeurt nu naar eigen jaarlijks zo'n 75 duizend bellende of appende mensen, maar dit zullen er met dank aan de nieuwe camera's een stuk meer moeten worden.

Test

Het gaat nu nog om een test, maar de politie hoopt dat de techniek 'binnen een jaar' beschikbaar komt om grootschalig toe te passen. Zover is het echter nog niet. Het Openbaar Ministerie onderzoekt de juridische haalbaarheid van het handhaven op deze wijze en stelt hoge eisen aan de technische kwaliteit van de beelden. 'Het moet onomstotelijk vaststaan dat iemand z'n telefoon in de hand heeft tijdens het rijden. De ramen van de auto zijn soms vies of iemand krabt aan zijn oor. Je wilt niet dat mensen ten onrechte een bekeuring krijgen', zegt woordvoerder Mariël van Dam van het OM.

David Korteweg van privacyorganisatie Bits of Freedom vraagt zich af hoe betrouwbaar de beelden zijn. 'Ook al is er sprake van 99 procent accuratesse, dan heb je het al snel over grote aantallen missers. Moet de bestuurder dan zelf gaan bewijzen dat hij geen mobiel in zijn hand had maar een koekje?' Een andere vraag die Korteweg heeft, is hoe lang de beelden worden bewaard en wat er precies mee gaat gebeuren. De politie benadrukt zelf dat beelden van bestuurders die niets strafbaars hebben gedaan 'direct' zullen worden vernietigd.

Nummerborden

Frederik Zuiderveen Borgesius, privacyonderzoeker aan het Instituut voor Informatierecht aan de Universiteit in Amsterdam, heeft ook de nodige vragen. 'Dit is nogal ingrijpend. Dit gaat heel wat verder dan het maken van opnames van nummerborden, wat nu al veel wordt gedaan.' Rond steden gebeurt dit bijvoorbeeld om te zien of auto's wel binnen een milieuzone mogen. Ook de fiscus maakte er tot voor kort gebruik van om te bepalen of een lease-auto niet te veel voor privédoeleinden wordt gebruikt. Zuiderveen Borgesius: 'Met dit nieuwe initiatief kunnen op grote schaal beelden van bestuurders worden verzameld. Wat gebeurt er met die beelden? Als de data er zijn, zullen ze uiteindelijk ook worden opgeslagen ben ik bang.'

Verleiding

Het College Bescherming Persoonsgegevens (inmiddels de Autoriteit Persoonsgegevens) concludeerde in 2010 nog dat de politiekorpsen Rotterdam-Rijnmond en IJsselland in strijd met de Wet Politiegegevens handelen door zogenoemde 'no-hits' uit het gebruik van automatische kentekenherkenning te bewaren. 'Ze kunnen nu wel zeggen dat beelden direct worden vernietigd, maar het verleden heeft uitgewezen dat de verleiding voor de politie groot is om gegevens toch langer te bewaren', aldus Zuiderveen Borgesius.

Vorige week verklaarde minister Grapperhaus van Justitie en Veiligheid dat hij roekeloos rijgedrag zwaarder wil bestraffen. De maximale straf voor bellende of appende automobilisten gaat omhoog