'Inzet biobrandstof niet altijd duurzaam'

Het verbranden van 'klimaatneutraal' afvalhout en snoeihout in energiecentrales beperkt het nuttige hergebruik daarvan in spaanplaat en tuincompost. Dat leidt onder meer tot extra import van turfstrooisel uit kwetsbare veengebieden, waardoor het beoogde klimaateffect teniet wordt gedaan.

AMSTERDAM - Dat stellen vier milieuorganisaties in een studie naar ongewenste effecten van het gebruik van biomassa voor het opwekken van duurzame energie. Bijna driekwart van alle hernieuwbare energie in Nederland wordt met biomassa geproduceerd, vooral via elektriciteit en warmte uit afvalverbrandingsinstallaties en het meestoken van plantaardig materiaal in elektriciteitscentrales.

Sommige toepassingen van biomassa roepen vragen op over hun duurzaamheid, betogen Greenpeace, Natuur & Milieu, International Union for the Conservation of Nature (IUCN) en het Wereld Natuur Fonds. Dat geldt bijvoorbeeld voor het vergisten van aardappelschillen om energie op te wekken voor de aardappelverwerkende industrie.

In Nederland wordt jaarlijks een half miljoen ton 'aardappelstoomschillen' geproduceerd. Frites- en aardappelverwerkers zoals McCain verkochten die gestoomde schillen tot voor kort als veevoer voor varkens. Maar de afgelopen jaren ontdekte de sector dat het afval ook geschikt is voor vergisting. Met het gas dat vrijkomt, zijn de fabrieken te voorzien van energie.

undefined

Mestoverschot

Volgens marktkenners leidt dit tot de import van meer soja voor varkensvoer uit plantages in Zuid-Amerika, met negatieve effecten voor landgebruik en mestoverschot in Nederland. Is vergisting van biomassa dan nog steeds duurzaam?

De milieugroepen erkennen het niet precies te weten. De vergisting door de fabrieken gebeurt efficiënt en kosteneffectief, geven ze toe. Over nettoresultaat valt te twisten. Maar: 'De vrees bestaat dat door de toename van het aantal bio-energie-installaties de vraag naar biomassa als brandstof zodanig toeneemt dat andere toepassingen van biomassa in het gedrang komen.'

In andere gevallen is wel duidelijk dat grondstoffen die voorheen nuttig werden toegepast in materialen, nu als biomassa verdwijnen in de oven. Schoon afvalhout bijvoorbeeld is zo populair bij duurzame stroomopwekkers dat het nauwelijks meer wordt gebruikt als grondstof voor de spaanplaatindustrie in België en Duitsland.

Die industrie is voor haar grondstof uitgeweken naar kwalitatief slechter geschilderd of bewerkt resthout. Dat is het tegenovergestelde van wat met bronscheiding van afval wordt beoogd, concludeert het rapport.

Vers snoeihout is een andere gewilde brandstof voor biomassacentrales. Zes jaar geleden kwam bijna al dit hout nog terecht bij de inzamel- stations voor groenafval, die er compost van maakten. De beste compost, waarvoor veel snoeihout nodig is, kon worden gebruikt als potgrond- substraat. Vanwege de populariteit als biobrandstof daalde de productie daarvan tussen 2008 en 2012 echter van 200 naar 150 duizend ton.

Die trend staat haaks op de afspraak die de overheid in 2010 heeft gemaakt met de producenten om afvalhout vaker te gebruiken voor potgrond. Het doel was één miljoen ton potgrondsubstraat te produceren om daarmee een kwart van de Nederlandse import van veen terug te dringen.

Veengebieden zijn in Nederland beschermd, maar Estland, Letland, Zweden, Duitsland, Canada en het Verenigd Koninkrijk exporteren nog steeds veen en turf. Dat leidt daar tot extra uitstoot van het broeikasgas CO2. Zelfs zo veel, dat het voordeliger is om snoeihout in te zetten voor het maken van extra compost dan hetzelfde hout te gebruiken als klimaatneutrale biobrandstof.

Met het rapport probeert de milieubeweging de inzet van biomassa te beperken. Ze verzet zich al jaren tegen het grote aandeel van het materiaal in de duurzame energievoorziening. De verdere introductie van schone technieken zou daardoor worden tegenhouden.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden