Inwoners van Raqqa bekopen heroveringen met de dood

Sinds juni probeert een militieleger van Koerdische en Arabische strijders IS-hoofdstad Raqqa te heroveren op IS. Er wordt in de straten van huis tot huis gevochten. Inwoners bekopen de heroveringen massaal met de dood.

Strijders van de Syrische Democratische Strijdkrachten (SDF) in het centrum van Raqqa, vorige week gefotografeerd. Beeld Morukc Umnaber/picture-alliance/dpa/AP Images

In Raqqa, hoofdstad van Islamitische Staat (IS) in Syrië, wordt gevreesd voor het lot van de bevolking. De Verenigde Naties vragen om een pauze in westerse bombardementen, zodat inwoners kunnen vluchten.

'In de bezette stadswijken van Raqqa bivakkeren nog 20 duizend inwoners, mogelijk meer', zei Jan Egeland, VN-adviseur inzake Syrië, donderdag tijdens een persconferentie. Het gedeelte van Raqqa dat nog in handen is van IS noemt hij 'de slechtste plek op aarde'.

Burgerslachtoffers

Inwoners van Raqqa bekopen heroveringen op IS massaal met de dood. Sinds het begin van de slag om Raqqa in juni zijn zeker 789 burgers gestorven, stelt het Syrische Observatorium voor de Mensenrechten. Alleen al afgelopen week stierven ruim tweehonderd burgers. De meesten kwamen om door luchtaanvallen van de internationale coalitie, geleid door de Verenigde Staten.

Sinds juni probeert een militieleger van Koerdische en Arabische strijders, verenigd in de Syrian Defense Forces (SDF), Raqqa te heroveren op IS. De militiestrijders hebben na bijna drie maanden oorlog inmiddels ruim de helft van de stad in handen. Hun opmars, met vooral kleine wapens, verloopt traag. Westerse luchtaanvallen zijn cruciaal om IS tot de aftocht te dwingen. Maar hierbij vallen ook veel burgerslachtoffers.

Dit past in een patroon van stadsoorlogen in het Midden-Oosten van het afgelopen jaar. Ook bij de herovering van Mosul, Irak, op IS waren de meeste slachtoffers lokale inwoners. Hetzelfde gold eind 2016 voor de eindstrijd in Aleppo, Syrië. Daar moesten lokale rebellengroepen het uiteindelijk afleggen tegen het leger van de Syrische president Bashar al Assad en zijn bondgenoten.

'Op humanitair niveau zien wij veel overeenkomsten tussen Raqqa en Aleppo', zegt een woordvoerder van het Nederlandse Rode Kruis. 'Er zijn grote voedseltekorten. Inwoners kunnen niet vluchten.'

Gevechtspauze

De VN pleit nu voor een gevechtspauze om de achtergebleven bevolking van Raqqa - circa 20 duizend inwoners - de kans te geven om de ontsnappen. Ongetwijfeld denkt de VN daarbij aan Aleppo, waarbij het uiteindelijk lukte om bewoners van de nog belegerde stadswijken te evacueren. Maar met de rebellengroepen van toen viel een akkoord te sluiten. Met IS is geen enkel overleg mogelijk, benadrukte Jan Egeland donderdag.

Donderdag kwam mensenrechtenorganisatie Amnesty International met een rapport waaruit blijkt dat massaal burgers omkomen bij luchtbombardementen op wat de VS omschrijft als 'tactische IS-eenheden' en 'gevechtposities'. Veel van deze veronderstelde IS- vechtposities bevinden zich rondom woonhuizen in Raqqa.

Menselijk schild

In alle stadsgevechten die IS het afgelopen jaar voerde - in Raqqa in Syrië, de Iraakse steden Mosul en Falluja en Sirte in Libië - gebruikte IS namelijk burgers als menselijk schild bij luchtaanvallen. Dat maakt het lastig om onderscheid te maken tussen schuttersposten en burgerdoelen.

De cijfers liegen er niet om. Kijk alleen al naar deze week. Volgens onderzoeksbureau Airwars kwamen afgelopen maandag 146 burgers om bij westerse luchtaanvallen op Raqqa. Acht van de slachtoffers kwamen uit een en dezelfde familie, Al Sayer. Drie van hen zijn jonge kinderen. Op een foto die is verspreid via sociale media zitten ze giechelend op een sofa in een woonkamer, ergens in Raqqa.

Kritisch

Dinsdag zijn 42 burgers gedood door bombardementen. 'Gevechtsposities van IS', stelt de Amerikaanse legerleiding in een persbericht. Ook donderdag zijn meerdere bombardementen uitgevoerd op dergelijke 'gevechtsposities'. Hoeveel burgers daarbij zijn omgekomen, is nog niet bekendgemaakt. Volgens ngo's sterven er veel meer inwoners dan het Amerikaanse leger officieel toegeeft.

Amnesty International is kritisch over de opstelling van de VS in de slag om Raqqa. Amerikaanse luchtaanvallen verhinderen lokale inwoners mogelijk om te vluchten. 'We schieten op elke boot die we kunnen raken', zei luitenant-generaal Townsend in een interview met The New York Times in juli. 'Als je nu Raqqa wilt verlaten, moet je een vlot bouwen van een regencape.'

'Onrechtmatig'

Volgens Amnesty is het echter 'onrechtmatig' om elke boot te bombarderen die de Eufraat oversteekt, onderweg naar veilig gebied. Hoewel IS-strijders proberen te vluchten over de rivier de Tigris, sluit dit immers ook de reddingsroute af voor burgers die hun leven willen redden. De rivier oversteken is een van de weinige manieren om te ontsnappen aan IS.

'Boten op de Eufraat moeten niet worden aangevallen', zei VN-adviseur Jan Egeland donderdag. Hij drong aan om na te denken over 'mogelijkheden, pauzes of iets anders die de burgers helpen om te ontsnappen, terwijl we weten dat strijders van Islamitische Staat er alles aan zullen doen om hen binnen te houden.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden