Inwoners van Balkanlanden zoeken asiel in West-Europa

AMSTERDAM De Europese Unie kampt met een toenemend aantal asielzoekers uit de Balkan. Inwoners van de Balkan mogen sinds de 'visa-liberalisatie' van eind vorig jaar vrij naar de EU reizen, maar maken steeds vaker misbruik van die vrijheid door op hun reisbestemming een asielaanvraag in te dienen.

Leen Vervaeke

Vooral Macedoniërs, Serviërs en Kosovaren hebben de afgelopen maanden veel asielaanvragen ingediend in de EU, met name in Zweden, België en Duitsland. In Zweden dienden dit jaar zo'n 5.300 Serviërs een asielaanvraag in, tien keer meer dan vorig jaar. In België vroegen in de maanden juli en augustus 390 Serviërs, 210 Macedoniërs en 736 Kosovaren asiel aan. In de Duitse deelstaat Beieren werden dit jaar al 390 asielaanvragen van Serviërs en Macedoniërs genoteerd, tegenover 59 in heel 2009.


De inwoners van Macedonië, Servië en Montenegro hebben sinds december 2009 geen visum meer nodig om naar Schengenlanden te reizen. Ze mogen drie maanden in de Schengenzone verblijven, maar mogen er niet werken. Voor Kosovo geldt de visumplicht nog wel. Maar veel Kosovaren krijgen via een omweg een paspoort uit Servië, dat Kosovo nog steeds als zijn provincie beschouwt.


De Europese Commissie heeft Servië en Macedonië gewaarschuwd om maatregelen te nemen tegen 'de alarmerende toename van asielzoekers uit uw land'. De landen moeten optreden tegen reisbureaus die busreizen naar de EU voorstellen als 'een kans op een beter leven'.


'Deze trend is zeer verontrustend en kan het hele proces van visa-liberalisatie in de westelijke Balkan ernstig in gevaar brengen', schreef EU-commissaris voor Binnenlandse Zaken Cecilia Malmström onlangs aan de Servische en Macedonische regering.


De asielzoekers uit de Balkan ontvluchten de economische problemen in hun landen. In Macedonië bijvoorbeeld bedraagt de werkloosheid 32 procent. Omdat asiel om economische redenen niet wordt toegekend, maken hun aanvragen geen kans.


Volgens sommige kenners zijn de asielzoekers misleid door reisorganisatoren. Andere experts menen dat de asielzoekers weten dat ze geen kans maken, maar slechts willen profiteren van de opvang, gezondheidszorg en misschien zelfs wat zakgeld tijdens de asielprocedure.


De asielzoekers zijn voornamelijk van Roma- of Albanese afkomst, de armste groepen van de Balkan.


Sommigen kunnen de EU makkelijker binnenkomen via een achterdeurtje in de Bulgaarse wetgeving. Omwille van historische banden kunnen Slavische Balkanbewoners aanspraak maken op een Bulgaars paspoort. Sinds 2002 hebben zo 14 duizend Macedoniërs een Bulgaars paspoort gekregen. Roemenië heeft eenzelfde route voor Moldaviërs, en Hongarije wil vanaf 2011 paspoorten toekennen aan Serviërs en Oekraïners met Hongaarse voorouders. Volgens berekeningen van persbureau AP komen 4,7 miljoen niet-EU-burgers via dergelijke constructies in aanmerking voor een EU-paspoort.


In tien EU-landen, waaronder Nederland, gelden beperkingen voor EU-burgers met een Roemeens of Bulgaars paspoort.


Nederland

In Nederland is in augustus de terugkeerregeling voor asielzoekers uit Macedonië stopgezet, nadat zich in enkele maanden zo'n 200 Macedonische asielzoekers hadden aangediend bij het IND. Tot dan kregen Macedonische asielzoekers bij vrijwillige terugkeer 2.250 euro per volwassene en 975 euro per kind. De busreis uit Macedonië kost gemiddeld 120 euro. 'Dat kunnen aantrekkelijke bedragen zijn voor mensen uit Macedonië, die een hele andere levensstandaard kennen', zegt Sander Eijk, woordvoerder van het ministerie van Binnenlandse Zaken. 'We willen niet dat mensen denken: o, laten we asiel aanvragen in Nederland, dan krijgen we een mooi bedrag mee.'


Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden