interviewAanklager stadsbestuur wuhan

Inwoner Wuhan klaagt overheid aan: twee keer groenten in lockdown van 76 dagen is te weinig

In de Chinese stad Wuhan is onlangs gevierd dat het coronavirus er is verjaagd. Maar tijdens de lange lockdown die eraan voorafging, heeft het stadsbestuur onvoldoende voor zijn inwoners gezorgd, vindt inwoner Yao Qing. En hoogst uitzonderlijk in China: zij klaagt dat stadsbestuur daarom aan. 

Patiënten bevolken half februari een inderhaast opgetuigd ziekenuis in Wuhan, na de uitbraak van de corona-epidemie.Beeld EPA

Rijst, vitaminepillen en af en toe een stronk kool: dat is waarvan Yao Qing leefde tijdens de maandenlange lockdown van Wuhan. De 44-jarige consultant mocht haar huis niet uit vanwege de maatregelen tegen de corona-epidemie, maar kreeg ook nauwelijks voedsel aan huis geleverd. Volgens Yao is zo’n extreme overheidsingreep illegaal, zelfs in een noodsituatie. Ze heeft het stadsbestuur van Wuhan aangeklaagd.

‘Ik weet dat mijn aanklacht weinig kans maakt’, zegt Yao via een versleutelde communicatie-app. Haar gewone telefoonlijn wordt afgeluisterd. ‘In China verzet je je als burger niet tegen de overheid. De kans is groot dat mijn aanklacht wordt afgewezen en dat ik door de politie op het matje wordt geroepen. Maar ik ben erop voorbereid. Ik wil gewoon een overheid die zich aan de wet houdt.’

Niemand de deur uit

Wuhan, de stad waar het nieuwe coronavirus eind vorig jaar voor het eerst werd aangetroffen, ging op 23 januari in lockdown. Aanvankelijk mochten inwoners één keer per drie dagen naar buiten om inkopen te doen, maar vanaf begin februari mocht niemand zijn deur nog uit. Buurtcomités zouden instaan voor de aanvoer van voedsel en medicijnen, en voor ziekentransport. De lockdown duurde 76 dagen.

‘Op televisie werd getoond hoe de overheid de inwoners hielp met hun inkopen, maar dat was niet de werkelijkheid’, zegt Yao. ‘Ons buurtcomité zei dat ze niet genoeg personeel hadden en dat we het zelf moesten oplossen. In 76 dagen tijd hebben ze ons twee keer groenten gegeven, en één keer vlees. Geleidelijk zijn inwoners zichzelf gaan organiseren, maar de eerste maand was erg zwaar. Een vriend kon ons via de post een kool opsturen. Daar hebben we een week van geleefd.’

Gebrek aan medicijnen

Nog erger dan de voedselschaarste was het gebrek aan medicijnen. Yao slikt antidepressiva, maar zat ruim een maand zonder pillen. ‘Met antidepressiva mag je niet zomaar stoppen’, zegt ze. ‘Mijn hart begon heel snel te kloppen en ik kon niet slapen. Mijn depressie is erger geworden, ik moet nu meer pillen nemen. En mijn situatie is niet de ergste. Er zijn ook kankerpatiënten die geen behandeling kregen, met onherstelbare schade tot gevolg.’

Yao Qings juridische verzet tegen de lockdown van Wuhan is uniek in China. Eerder klaagden enkele nabestaanden van covid-19-patiënten het stadsbestuur aan omdat het te lang had gezwegen over het virus en te lang had gewacht met maatregelen. Beijing heeft die fout halfslachtig toegegeven, en in de schoenen van lokale functionarissen geschoven. De lockdown zelf wordt als de reddende ingreep van de centrale overheid voorgesteld en als de sleutel van het succesvolle coronabeleid in China.

In Wuhan wordt anders naar die lockdown gekeken, zegt Yao. ‘Wij zijn opgeofferd voor de rest van het land. We zijn opgesloten in een stad met onvoldoende medische voorzieningen, waar geen hulp te krijgen was. De overheid denkt misschien dat het prima is om een minderheid op te offeren voor de meerderheid. Maar ik denk dat elk leven evenveel waard is.’

Yao Qing, inwoner van Wuhan, dient een aanklacht in tegen het stadsbestuur.

Volgens Yao wordt haar mening breed gedeeld in Wuhan, maar durven weinigen dat openlijk te zeggen. Door het gebrek aan persvrijheid en de overvloedige propaganda is het moeilijk te achterhalen hoe groot de onvrede is. Wel werd een vicepremier begin maart bij een bezoek aan Wuhan uitgejouwd en werd een campagne om ‘dankbaarheid te betuigen aan de overheid’ ingetrokken omdat er zoveel woedende reacties op kwamen. Dat is in China uitzonderlijk.

Ook Yao’s advocaat Lu Miaoqing denkt dat velen in Wuhan zich in de aanklacht zouden kunnen vinden. ‘Wij krijgen veel vragen om advies, maar uiteindelijk zijn er weinig mensen die naar de rechtbank stappen’, zegt ze. ‘De overheid intimideert hen en valt hun familie of vrienden lastig. Veel mensen kunnen die druk niet aan.’ Ook de advocaten in deze zaak riskeren problemen. Alleen advocaten die in het buitenland gevestigd zijn, durven met media te praten. Lu werkt vanuit New York.

Intimidatie

Yao heeft minder last van die druk, doordat ze al langer overhoop ligt met de overheid. Na een conflict over schade aan haar woning door openbare werken, werd ze geïntimideerd, achtervolgd en zelfs geslagen. Ze raakte ook haar baan kwijt. ‘Andere mensen zijn bang dat ze hun werk kunnen verliezen, maar ik ben alles al kwijt’, zegt ze. ‘Dan kan ik evengoed een kleine bijdrage leveren aan een maatschappij die gebaseerd is op een rechtsstaat.’

De kans dat Yao’s aanklacht ontvankelijk wordt verklaard, is minimaal. Chinese rechtbanken voeren de agenda uit van de Communistische Partij. ‘We zien dat ook met de aanklachten van nabestaanden’, zegt Lu. ‘De rechtbanken wijzen die af en geven niet eens een reden, terwijl dat wettelijk verplicht is. Maar dan nog is zo’n aanklacht belangrijk om bewustzijn te creëren in onze samenleving. Mensen moeten weten wat hun rechten zijn.’

Gevraagd om een reactie ontkent Yao’s buurtcomité eerst verantwoordelijk te zijn geweest voor de bevoorrading van de inwoners. Geconfronteerd met teksten die het tegendeel aantonen, klinkt het ineens dat het comité de inwoners iedere dag heeft bevoorraad. ‘Als wij geen eten hadden gegeven en zij niet naar buiten mochten, dan zouden ze nu toch van honger gestorven zijn?’ 

Lees ook

Zolang het Westen ‘blaft maar niet bijt’ kan China ongestoord zijn gang gaan
De veiligheidswet in Hongkong, de Oeigoerse kampen in Xinjiang, de handelsoorlogen: zowel politiek als economische volgt China halsstarrig zijn eigen weg. Wat kan het Westen doen om het Chinese regime een halt toe te roepen?

Via deze ‘journalist’ publiceert de Communistische Partij haar visie over internationale relaties
Waarom schrijft de mysterieuze commentator van het Volksdagblad zo veel deze maand? Een belangrijke vraag voor serieuze Chinawatchers, legt onze correspondent Leen Vervaeke uit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden