'Invriezen embryo is voor gezond paar onaantrekkelijk'

Het lijkt de sleutel voor de oplossing van een modern tweeverdienersprobleem. Een Brits bankiersechtpaar overweegt een kind te verwekken en het embryo te laten invriezen....

Van onze verslaggever

Peter Giesen

AMSTERDAM

Daarmee zouden de Londense bankiers twee hindernissen omzeilen. Ze zitten niet in de luiers op het moment dat zij, als dertigers, een beslissende fase in hun loopbaan doormaken. En zij lopen veel minder kans op complicaties, zoals een verminderde vruchtbaarheid of een kind met het syndroom van Down, dan wanneer zij pas rond hun veertigste een kind zouden verwekken.

'Het is logisch dat er over zulke opties wordt nagedacht', zegt dr. E. te Velde, hoogleraar gynaecologie aan de Universiteit Utrecht. In de internationale gynaecologische wereld wordt veel gesproken over fertility insurance, vruchtbaarheidsverzekering. 'Vrouwen stellen hun zwangerschap steeds meer uit, omdat zij eerst carrière willen maken. Het grote nadeel daarvan is dat vrouwen minder vruchtbaar worden, na hun vijfendertigste en zeker na hun veertigste.'

Het Centraal Bureau voor de Statistiek verwacht dat een kwart van de jonge vrouwen kinderloos zal blijven, mede doordat velen pas op latere leeftijd aan de gezinsvorming beginnen.

Toch verwacht Te Velde niet dat het invriezen van embryo's een grote vlucht zal nemen. Daarvoor zijn de technische problemen te groot.

Ingevroren embryo's blijven doorgaans niet langer dan vijf jaar goed. Bovendien is het produceren van een levensvatbaar embryo geen simpele zaak. Slechts een kwart tot een derde van de ingevroren embryo's overleeft het 'biologisch trauma' van het ontdooien, aldus Te Velde.

Waarschijnlijk zal de Londense bankier derhalve meer dan twee onplezierige IVF-behandelingen moeten ondergaan. Met een vaginaal ingebrachte naald worden eicellen uit de eierstokken gezogen, hetgeen een nogal pijnlijke operatie is. Bovendien moet een vrouw gedurende een maand zo vaak naar het ziekenhuis dat er in die periode van carrière maken weinig terecht komt.

Tenslotte zijn er, weliswaar vage, aanwijzingen dat de geestelijke ontwikkeling van een kind dat ooit als embryo werd ingevroren wat minder voorspoedig verloopt dan die van een 'normaal' kind. Voor een gezond paar is het invriezen van embryo's geen aantrekkelijke optie, vindt Te Velde. De Nederlandse gynaecologen hebben dan ook onderling afgesproken dat zij deze techniek alleen gebruiken als daartoe een medische reden is. Wie zich niet aan deze regel houdt, riskeert het verlies van zijn vergunning.

Op termijn is het invriezen van eicellen een veel reëlere mogelijkheid, denkt Te Velde. Eicellen zijn in grotere aantallen op te slaan en gaan ook langer mee. Bovendien kunnen zij te zijner tijd bevrucht worden door de partner die de vrouw op dat moment heeft. Bij een ingevroren embryo is het nog maar de vraag of vader en moeder, op het moment van ontdooien, nog bij elkaar zijn. Het Londense bankierspaar zou in geval van echtscheiding overigens afstand doen van het embryo.

Op dit moment verkeert het invriezen van eicellen nog in een experimenteel stadium, maar op den duur zal het voor sommigen een interessante vorm van fertility insurance zijn, denkt Te Velde. 'Voor mensen met geld. Het lijkt me niet waarschijnlijk dat de verzekering zo'n behandeling zal vergoeden', zegt hij.

Vrouwen kunnen nog op gevorderde leeftijd, vijftig of soms ouder, gebruik blijven maken van eicellen of embryo's. De baarmoeder blijft, mits voorbehandeld met hormonen, goed functioneren. Volgens Melissa Lane, docent ethiek aan de universiteit van Cambridge, zouden de nieuwe technieken 'voor de vrouw even bevrijdend kunnen zijn als de pil'. Bevrijd van biologische grenzen kan zij moederschap en carrière plannen zoals het haar uitkomt.

Die stelling is nogal naïef, omdat vrouwen worden onderworpen aan een medische techniek die allesbehalve volmaakt is, vindt dr. I. de Beaufort, hoogleraar medische ethiek aan de Rotterdamse Erasmus Universiteit. 'Maar ik heb geen principiële bezwaren tegen zulke behandelingen', zegt zij.

Veel mensen voelen zich onbehaaglijk bij het manipuleren van zwangerschap en geboorte, omdat dat 'tegen de natuur' zou zijn. 'Op dat argument ben ik zo uitgekeken', verzucht De Beaufort. De voortplanting is allang een kwestie van planning geworden, zegt zij.

'Vrouwen slikken de pil, omdat zij eerst willen reizen of carrière maken. Door prenatale diagnostiek verkleinen zij de kans op een kind met het syndroom van Down of een andere genetische afwijking. 'Wat is het verschil tussen een carrièrevrouw die na haar 35ste een IVF-behandeling krijgt en deze vrouw die daarop wil anticiperen?'

Maar is dit argument niet al te radicaal? Moeten we alles accepteren, omdat de pil ook een menselijke ingreep in de voortplanting is? De Beaufort: 'Ik zou de grens leggen bij het frivool en onzinnig gebruik van voortplantingstechnieken. Uit deze zaak blijkt echter eens te meer hoe moeilijk carrière en moederschap te combineren zijn. Dat vind ik een vrij serieus argument. Maar wat ik me wel afvraag: zullen die mensen op hun veertigste wél tijd hebben voor kinderen?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden