Invloedrijk vormgever die in iedere boekenkast terug te vinden is

Het eeuwige leven: Kees Nieuwenhuijzen (1933-2017)

Kees Nieuwenhuijzen was een invloedrijk vormgever die het talent had juist letters te laten stralen - zonder dat het er te dik bovenop lag.

Kees Nieuwenhuijzen. Foto Nationaal Archief

Grafisch ontwerper Kees Nieuwenhuijzen heeft een onuitwisbare herinnering achtergelaten. Aan de Panamalaan in Amsterdam is op de gevel van het in 2000 opgeleverde gebouwencomplex Batavia het monument te zien dat hij samen met dichter Gerrit Kouwenaar creëerde.

De zinnen van Kouwenaar

ik lig als een schip op de rede

van een stad die eeuwen bestaat

ik ben vastgelegd aan een heden

maar draag een verleden naam

ik huis hier tussen mijn muren

zoals mensen binnen hun huid

ruimte kijkt uit door mijn ramen

ik ben voor de mensen gebouwd.

zijn door Kees Nieuwenhuijzen vormgegeven in de rode baksteen. Zwarte schaduwen geven de woorden helderheid. Zijn zoon, acteur Victor Reinier, zegt dat hiermee een droom in vervulling ging voor de jongen die van Utrecht naar Amsterdam kwam.

Het door Kees Nieuwenhuijzen ontworpen monument aan de Panamalaan in Amsterdam.

Literaire vrienden

Kouwenaar, die in 2014 overleed, was een van zijn literaire vrienden. In 1996 had Nieuwenhuijzen enkele gedichten van Kouwenaar vormgegeven voor een tentoonstelling in het Stedelijk Museum. Geïnspireerd door de wijze waarop Nieuwenhuijzen toen gedichten op museumwanden had geplaatst, ontstond het idee een gedicht te plaatsen op een buitengevel.

Maar niemand hoeft zo ver te gaan om het werk van de op 5 november overleden Nieuwenhuijzen te zien. Iedereen met een flinke boekenkast zal wel iets van hem kunnen terugvinden zonder dat te beseffen. 'Hij is overal onzichtbaar aanwezig', zei dichter K. Schippers op zijn uitvaart.

Kees Nieuwenhuijzen werd in 1933 in Utrecht geboren als zoon van een huisarts. Hij had een oudere zus - de vorig jaar overleden actrice Annet Nieuwenhuijzen - en een jongere zus - Els.

'Mijn opa was een huisarts die het maar niks vond dat zijn enige zoon het kunstzinnige, en in zijn ogen ook linkse, pad op ging', aldus Victor Reinier.

Ontwerpen

Hij studeerde na de oorlog aan de Koninklijke Academie voor Beeldende Kunsten in Den Haag. Daarna werkte hij enkele jaren voor Jurriaan Schrofer, die grote invloed op zijn werk had. Zijn allereerste boek ontwierp hij voor uitgever Bert Bakker: Voor en na de explosie, een bundel opstellen van Vestdijk. Uitgesproken waren zijn ontwerpen van foto- en prentenboeken, zoals die van de serie Schrijversprentenboeken voor het Nederlands Letterkundig Museum in Den Haag.

Nieuwenhuijzen gaf vijftig jaar lang gezicht aan vele uitgeverijen, waaronder Bert Bakker, De Bezige Bij en Van Gennep. Behalve voor boeken maakte hij ontwerpen voor affiches, tentoonstellingen en filmtitels. Trots was hij op het ontwerp van de Maarten Luther-zegel uit 1983. 'Het is een mooi idee dat mensen aan mijn ontwerp likken en daarna versturen', zei hij.

Huisstijl

Hij had schatrijk kunnen worden als een uitnodiging voor een nieuwe huisstijl voor Schiphol of KLM hem ooit had bereikt. 'Maar hij was dolgelukkig dat die uitnodiging daarvoor hem nooit bereikte', aldus Reinier. Wel maakte hij van 1967 tot 2008 de kaften van literair tijdschrift Raster, waarmee hij met een kwinkslag het thema van de editie verbeeldde. Soms schreef hij daar ook een stukje proza bij. In 1992 kreeg hij daar de H.N. Werkmanprijs voor.

In 2010 schonk hij zijn totale archief aan de afdeling Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam. Behalve boeken en affiches zaten daar ook schetsen, presentatiemodellen en briefwisselingen met opdrachtgevers bij, zodat een beeld bewaard is gebleven van hoe Kees Nieuwenhuijzen te werk ging. Nieuwenhuijzen wordt overleefd door zijn vrouw en twee kinderen.

Meer over