'Investeren in Noorden is wel effectief'

Een investering van een miljoen euro heeft in het Noorden veel meer effect dan in de Randstad, blijkt uit onderzoek van hoogleraar Jan Oosterhaven....

Oosterhaven: 'Ik heb vijf jaar geleden in opdracht van het ministerie van Economische Zaken onderzocht waar het effect van een investering van een miljoen euro het grootst is: in de haven van Rotterdam en omgeving, in Schiphol en omgeving of in het Noorden. Het effect van een investering in het Noorden bleek significant groter te zijn dan die in een van de mainports.' Dat lijkt verrassend, maar Oosterhaven heeft er een eenvoudige verklaring voor. 'In Rotterdam en in Schiphol lekken de voordelen voor een veel groter deel weg naar het buitenland.'

Een project waarmee dat zeker gebeurt, is de Betuwelijn. 'De kosten zijn voor de belastingbetaler, de baten voor een paar bedrijven in de Rotterdamse haven en vooral voor de Duitse industrie.' Daarom is Oosterhaven sterk tegen de Betuwelijn ('naar wetenschappers wordt veel minder geluisterd dan naar lobbygroepen') maar ziet hij wel iets in de Zuiderzeelijn die Groningen moet verbinden met de Randstad.

Bovendien, zo betoogt hij, is het rendement van de geïnvesteerde euro's afhankelijk van de verwevenheid van de sector waarin wordt geïnvesteerd met de rest van de economie. En ook die is in het Noorden groter dan in de beide mainports.

Efficiency van de investering is één criterium voor regionaal beleid, een ander is de kwestie van de 'rechtvaardigheid', in dit geval van de ongelijkheid. Oosterhaven: 'Het is weliswaar mijn privé-politieke oordeel, maar ik vind de onrechtvaardigheid in de inkomensverdeling tussen regio's niet opzienbarend.'

Moet de overheid dan wel regionaal economisch beleid voeren? Oosterhaven vindt dat beleid wel kan, als het maar niet te specifiek wordt. Geen keuzes voor een bepaalde regio of een bepaalde bedrijfstak. 'Het idee dat ambtenaren en politici in Den Haag beter weten waar de toekomst voor ondernemingen ligt dan de ondernemers zelf, is zeer arrogant.'

De overheid zou er beter aan doen zich te richten op zogenoemd marktfeilen: problemen die door de markt niet worden opgelost of zelfs worden vergroot. Zo zou overlast van transport (file, stank, lawaai) eindelijk goed moeten doorwerken in de prijs ervan, vindt Oosterhaven. Dat zou betekenen dat transport duurder wordt, vooral in de Randstad.

En als er dan toch regionaal economisch beleid moet worden gevoerd, laat die regio's het dan ook zelf doen. 'Dan moet je ook de belastinginkomsten decentraliseren naar de provincies en de gemeenten, zodat die zelf hun projecten kunnen financieren', zegt de hoogleraar. Dat zou gunstig uitpakken voor het noorden, zuiden en oosten, want, zegt Oosterhaven: 'Het is nu niet zo dat de Randstad het Noorden subsidieert, maar het Noorden en de andere regio's subsidiëren de Randstad. Per saldo gaat het meeste geld naar de grote steden.

'Projecten als de Noord/Zuid-metrolijn of de wijk IJburg in Amsterdam zouden er echt niet komen als die moeten worden betaald door de regio zelf, want dat zijn geen rendabele investeringen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden