AnalyseCoronanoodfonds

Investeerders kunnen niet wachten om geld te gaan lenen aan Bank Brussel

De Europese Commissie gaat binnenkort honderden miljarden lenen, als onderdeel van het zwaarbevochten reddingsplan om de coronacrisis het hoofd te bieden. Volgens financieel analisten ‘de grootste doorbraak’ in de eurozone sinds de invoering van de euro. Investeerders zijn alvast zeer enthousiast.

Het hoofdkwartier van de Europese Commissie in Brussel. De Commissie krijgt er veel macht bij, omdat ze verantwoordelijk wordt voor het lenen en verdelen van geld voor coronahulp aan EU-landen.Beeld EPA

‘Bank Brussel’ is nu al een doorslaand succes. Ze bestaat weliswaar nog niet eens, de parlementen van de EU-landen moeten haar oprichting nog goedkeuren en er staat dus nog geen euro op haar balans, maar de hele wereld toont interesse voor de obligaties die ze gaat uitgeven. Eindelijk een andere veilige belegging dan ‘de dure Bund’ (Duitse staatsobligatie), verklaart een betrokkene het enthousiasme van de financiële markten.

Vrijdag bespreken de Europese ministers van Financiën de snelheid waarmee Bank Brussel momenteel uit de grond wordt gestampt. Het gaat niet om een traditionele bank met veel spiegelend glas, maar om twee Europese herstelfondsen (bij elkaar goed voor 850 miljard euro) om de coronarecessie te lijf te gaan. De Europese Commissie gaat dat geld lenen op de internationale geldmarkten en is daarmee met één klap de grootste supranationale lener van de wereld.

Een triple-A-topspeler, gezien de verwachte waardering door S&P, Moody’s en Fitch van de nieuwe obligaties. Dat de Commissie deze financiële megataak mag gaan uitvoeren was dé doorbraak van de marathon-EU-top medio juli. Doorgeduwd door bondskanselier Merkel, zeer tegen de zin van premier Rutte en tot grote vreugde van president Macron en andere zuidelijke leiders; die zien de speciale obligaties als de opmaat naar de door Nederland gewraakte eurobonds.

Macht

De Commissie straalt bij deze nieuwe taak: geld is immers macht en nu zit ze plotsklaps op een bom extra duiten. De Commissie leent het geld – gedekt door de schatkisten van de lidstaten – en beoordeelt de herstelplannen van de landen om het geld te ontvangen. In totaal gaat het om 390 miljard euro aan subsidies voor getroffen regio’s en bedrijven, 360 miljard aan goedkope leningen, plus nog eens 100 miljard (eveneens leningen) voor landen waarvan de nationale WW-fondsen leeg raken.

‘Een enorme taak’, erkennen betrokkenen. Bovendien eentje die niet mag mislukken. ‘Het is onze topprioriteit. Dit moet een succes worden’, zegt een EU-ambtenaar. Mede daarom waren de vakanties voor de financiële experts van de Commissie deze zomer kort.

De tijd dringt, want op 1 januari moet Bank Brussel opengaan. Niet dat de Commissie dan in één keer de 850 miljard euro op de markten moet binnenhalen: het herstelfonds loopt tot 2026. Maar het is wel de bedoeling dat de bulk van het geld (70 procent) met grote spoed wordt uitgegeven, anders heeft het herstelfonds geen nut. Dat betekent dat de Commissie binnen drie jaar zeker 600 miljard euro moet lenen, tegen een paar miljard per jaar tot nog toe.

Grootste lener

Daarmee steekt de Commissie met kop en schouders uit boven andere Europese leners op de kapitaalmarkt. Het Europees noodfonds – dat tijdens de eurocrisis met financiële hulp Griekenland, Ierland, Portugal en Cyprus voor een faillissement behoedde, evenals de Spaanse banksector – leende vorig jaar 85 miljard euro. Minister Hoekstra moest vorig jaar 21 miljard euro binnenhalen. Ook de Wereldbank leent minder (ruim 80 miljard euro in 2019) dan Bank Brussel straks gaat doen. Alleen Duitsland, de grootste economie van Europa, komt met 200 miljard euro (in 2019) in de buurt.

Honderden miljarden euro’s lenen op de kapitaalmarkt – en vervolgens doorgeven en doorlenen aan de lidstaten – vergt financiële expertise. De Commissie denkt in de aanloopfase circa dertig nieuwe mensen nodig te hebben. Geen eenvoudige taak, want dit soort experts zijn zeer gewild en kunnen overal (tegen hoge salarissen) aan de slag. Recent spraken Commissieambtenaren met de directeuren van het noodfonds en de Europese Investeringsbank (EIB) voor de nodige tips and tricks alsook over afstemming wie op welk moment de markt op gaat.

Wat Brussel prettig verrast is de grote interesse bij investeerders. Niet alleen in Europa, ook in de VS, Japan en China. ‘Er is een enorm vertrouwen in de eurozone’, zeggen betrokkenen. Financieel analisten bestempelen de uitgifte van de Europese obligaties als ‘de grootste doorbraak’ in de eurozone sinds de invoering van de euro.

Gretig

De gretigheid van de pensioenfondsen en andere investeerders is begrijpelijk: nu zijn ze voor de veilige beleggingen nagenoeg aangewezen op de dure Duitse staatsobligaties. De nieuwe Europese obligaties – die volgens betrokkenen iets duurder zullen zijn dan de Bund – vormen een welkom alternatief.

EU-ambtenaren zien de uitgifte van de Europese obligaties bovendien als een ‘boost’ voor de euro als wereldwijd betaalmiddel. Brussel klaagt al jaren over de dominantie van de dollar en de onderwaardering van de euro. Ook kan de grote hoeveelheid nieuwe obligaties de verdere integratie van de Europese kapitaalmarkten – een aanslepend dossier in Brussel – een trap voorwaarts geven.

In beslotenheid maken EU-ambtenaren er geen geheim van dat de Europese obligaties praktisch gezien toch eurobonds zijn. Nederland en Duitsland ontkennen dat, de 850 miljard euro aan leningen door de Commissie is immers een eenmalige operatie. ‘Maar de looptijd ervan is wel 30 jaar’, stelt een ambtenaar. ‘Als het een succes wordt, zal de roep om het te bestendigen toenemen.’

Het Europees herstelplan moet Europa gaan redden in een pandemie, dit ging eraan vooraf:

In het Kamerdebat woensdagavond over het Herstelplan van de EU gloort het besef dat er ontwikkelingen zijn in Europa waar Nederland zich opnieuw op moet oriënteren.

Hoe twee Nederlandse ‘wonderkinderen’ de architecten van het Europese herstelfonds werden.

Vier dagen en nachten van onderhandelingen vol verwijten en bijna-mislukkingen, zo kwam het grootste herstelpakket ooit tot stand.

Schulden kwijtschelden en een permanent herstelfonds: dit is hoe DNB-president Knot de EU wil redden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden