'Inval goedmakertje voor Turkije'

Nederland wil de Koerdische zaak steunen, en tegelijkertijd PKK-terreur bestrijden. Dat leidt tot spanningen met Ankara, die op de koop worden toegenomen....

Van onze verslaggever Iñaki Oñorbe Genovesi

Begin deze week besloot de Haagse rechter dat PKK-kopstuk Nuriye Kesbir niet aan Turkije mocht worden uitgeleverd. Hij vond dat de Turken onvoldoende garanties voor haar veiligheid hadden gegeven. Minister Donner van Justitie was onaangenaam verrast en diende direct een spoedappèl in om de Koerdische activiste alsnog naar Ankara te kunnen zenden.

Donner zit met Kesbir in de maag. Drie jaar lang verzet de 43-jarige Koerdische zich tegen haar uitlevering. Drie jaar lang probeert Justitie haar op het vliegtuig naar Turkije te zetten. Intussen blijven de Turken hun aanklacht tegen Kesbir herhalen: ze is niet alleen lid van de presidentiële raad van de Koerdische arbeiderspartij PKK maar heeft ook strijders opgeleid en terroristische aanslagen gepleegd waarbij 150 mensen zijn omgekomen.

Justitie deelt die mening. Ook de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) heeft ernstige bedenkingen tegen Kesbir en wees haar asielverzoek af. In de IND-beschikking valt te lezen dat Kesbir zich schuldig heeft gemaakt aan oorlogsmisdaden.

Opvallend genoeg geldt voor deze 'terroriste' geen speciaal regime in de vrouwengevangenis van Breda. Kesbir mag haar Koerdische vrienden en sympathisanten gewoon ontvangen op het bezoekuur. In een gesprek met de Volkskrant zei ze ook vanuit haar cel haar activiteiten voor de vrouwenbeweging van de PKK voort te zetten. Nederland vond het best.

De zaak-Kesbir is exemplarisch voor de Nederlandse houding tegenover de Koerden. Enerzijds weigert Nederland asiel aan hoge PKK-kopstukken als Nuriye Kesbir of eerder Murat Karayilan en Abdulla Öcalan, maar Den Haag wil ook ruimte bieden aan de ontwikkeling van de Koerdische zaak. Spanningen met Ankara worden op de koop toe genomen.

Neem de oprichting van het Koerdisch Parlement in Ballingschap in Den Haag in 1995, het Koerdisch Nationaal Congres in 1999 of de Nederlandse weigering de PKK op de Europese lijst van terroristische organisaties te zetten.

Dit laatste gebeurde uiteindelijk onder druk van de Verenigde Staten en Turkije in 2002 toch. Hierdoor zijn banktegoeden van de PKK in ons land bevroren en mogen er geen financiële transacties meer worden verricht. Maar verboden is de PKK in Nederland nog steeds niet.

Het gedachtegoed van de PKK werd in de jaren zestig gevormd door extreem-linkse studenten die een marxistisch en onafhankelijk Koerdistan wensten in het oosten van Turkije. Een jarenlange bloedige strijd met de Turkse strijdmachten volgde, tot eind jaren negentig PKK-leider Abdulla Öcalan werd gearresteerd.

Vanuit zijn Turkse cel, waar hij levenslang vastzit, riep Öcalan op geweld af te zweren en een politieke koers te kiezen. Volgens waarnemers zouden hierdoor nog maar vier-tot vijfduizend PKK-strijders over zijn.

Bestaat de PKK ook in Nederland? Een rondgang langs Koerdische organisaties brengt slechts verwarring. Volgens de een bestaat de PKK slechts in de bergen van Turkije. Volgens de ander is de PKK al jaren geleden opgeheven. Zelfs haar opvolger Kadek zou al weer van naam zijn veranderd en tegenwoordig als Kongra-Gel (Volkscongres van Koerdi stan) door het leven gaan. Bovendien zou de sympathie in Nederland nog maar klein zijn.

Ook de inlichtingendienst AIVD schrijft in haar jaarverslag 2003 dat het draagvlak en de belangstelling voor de Koerdische zaak binnen de gemeenschap in Nederland lijkt af te nemen. En het mobiliserend vermogen en invloed van de Kongra-Gel leiding is nog maar klein.

Maar hoe zit het dan met het oprollen van een PKK-trainingskamp op een kampeerboerderij in Liempde en invallen in onder meer Den Haag en Rotterdam? Zijn de 38 arrestanten Koerdische terroristen?

Absoluut niet, zeggen leden van de Federatie Koerden in Nederland (Fed-Com) verbolgen. De kampeerboerderij was een plek voor het opdoen van nationalistisch Koerdisch sentiment. En zeker geen opleidingskamp voor de gewapende strijd van de PKK.

Hun verklaring voor de grootschalige actie van de Nationale Recherche: minister Donner van Justitie moest de Turken tevreden stellen na het fiasco deze week in de zaak van PKK-kopstuk Kesbir.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden