Intussen, 604 kilometer verderop...

Onthulling van de week?

Het in opdracht van de Duitse regering opgestelde rapport over het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken onder het naziregime. Tot nu toe bestond de indruk dat de ambtenaren lijdzaam verzet pleegden tegen de Jodenvervolging, en op zijn minst dat het ministerie een oase van professionele neutraliteit was. Van dat beeld laat het rapport geen spaan heel. De diplomaten waren toegewijde dienaren van het Hitlerbewind en werkten vlijtig mee aan de Holocaust. Zomaar een voorbeeld: Franz Rademacher, Judenreferent van het ministerie, reisde in 1941 naar Joegoslavië. Op zijn onkostendeclaratie schreef hij 'Liquidatie van Joden in Belgrado'. Na de oorlog werden op het ministerie 'de rangen gesloten', volgens het rapport, om te voorkomen dat collega's ontslagen zouden worden.


Verrassend.


Ach. Er blijkt hooguit uit dat het ministerie niet afweek van de rest van het staatsapparaat. De rechterlijke macht, het leger: de meeste foute functionarissen bleven na 1945 gewoon zitten. Konrad Adenauer, bondskanselier na de oorlog, maakte het beëindigen van de door de geallieerden begonnen denazificatie tot prioriteit. Hij strooide gratieverleningen in het rond, ook voor misdadigers van de vernietigingskampen. De antisemiet Hans Globke, hoofd van de Afdeling voor Joodse Zaken onder Hitler en co-auteur van de Neurenberger rassenwetten, werd door Adenauer benoemd tot chef van zijn kabinet. Overigens schopte een propagandist van het naziministerie van Buitenlandse Zaken, Kurt Georg Kiesinger, het in 1966 tot bondskanselier.


Pijnlijk allemaal.


Ja. Want terwijl in Berlijn het rapport werd uitgebracht, speelde zich 604 kilometer verderop, in München, aflevering zoveel van het proces tegen John Demjanjuk af.


Iwan de Verschrikkelijke.


Nee. Al jaren geleden is vastgesteld dat Demjanjuk helemaal niet Iwan is. Demjanjuk was hooguit een onderknuppel in kamp Sobibor, een van de duizenden kleine mannetjes die het dagelijkse vuile werk opknapten. Maar omdat hij nu eenmaal in beeld was, maakten ze hem maar tot onderwerp van 'het laatste grote naziproces'. Een gotspe. De huidige generatie Duitsers probeert op de valreep iets te goed te maken van wat hun ouders hebben nagelaten. Terwijl de meest hoge nazi's indertijd vrijuit gingen, wordt nu het rechtsgevoel botgevierd op een bejaarde van 90 jaar die in een bed de rechtszaal wordt binnengerold en snurkend de zittingen bijwoont.


Wat blijkt hieruit?


De kleine man is altijd weer de dupe.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden