Intrekking resolutie zware nederlaag voor VS

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Colin Powell wilde het niet toegeven, maar het is duidelijk dat het intrekken van de Brits-Amerikaanse resolutie neerkwam op de erkenning dat de Verenigde Staten een zware diplomatieke nederlaag hebben geleden in de VN....

Bert Lanting

Nu blijkt dat de Verenigde Staten slechts op een heel magere 'coalitie van de bereidwilligen' kunnen rekenen, beginnen de Amerikanen zich af te vragen wat er is misgegaan in het diplomatieke spel.

Het onderliggende probleem is waarschijnlijk dat de rest van de wereld nooit heeft doorgrond hoezeer de aanslagen van de elfde september de kijk van Amerika op de wereld en de afweging van wat een aanvaardbaar risico is, hebben veranderd.

Andersom lijken de Verenigde Staten nog steeds niet te beseffen hoeveel achterdocht er in de wereld heerst over de Amerikaanse bedoelingen. De regering-Bush heeft die achterdocht van meet af aan gevoed door de onnodig lompe manier waarop zij internationale verdragen die haar niet zinden, in de prullenmand gooide.

Die stappen demonstreerden dat de Verenigde Staten onder president Bush veel minder bereid zouden zijn hun bewegingsvrijheid te laten beperken door internationale organisaties en multilaterale verdragen. Dat sprak ook uit de nieuwe nationale veiligheidsstrategie die de regering-Bush in september vorig jaar publiceerde en waarin zij zich het recht voorbehield preventieve aanvallen uit te voeren op landen die de VS met massavernietigingswapens bedreigden.

Tegen die achtergrond klonk de verzekering van president Bush dat het de VS deels om het herstel van de geloofwaardigheid van de Veiligheidsraad ging met het afdwingen van de ontwapening van Irak, voor veel landen niet erg overtuigend.

Het staat wel vast dat de luide kanonschoten waarop minister van Defensie Donald Rumsfeld onwillige landen trakteerde, het diplomatieke werk van Powell hebben ondermijnd.

Het grootste probleem voor de Verenigde Staten was echter dat veel landen het feit dat de VN-wapeninspecteurs tot nog toe geen sporen hebben gevonden van massavernietigingswapens uitleggen als een positief teken, terwijl de VS het juist zien als een illustratie van het probleem: Irak wil geen openheid van zaken geven, zodat de VN-inspecteurs gedoemd zijn in het duister te blijven rondtasten.

Volgens de Europese critici van Bush hebben de VS de VN-wapeninspecties nooit een eerlijke kans gegeven en waren zij van meet af aan op slechts één ding geconcentreerd: 'regime change' oftewel de omverwerping van Saddam Hussein.

Het is inderdaad duidelijk dat de regering-Bush de val van Saddam Hussein steeds als het beste middel heeft gezien om er zeker van te zijn dat Irak zijn verboden wapens zou opgeven. Toch ontstond er op het moment dat de Verenigde Staten besloten naar de Veiligheidsraad te stappen voor de tegenstanders van militaire actie een gelegenheid om oorlog te voorkomen. Het zou voor de Verenigde Staten heel moeilijk zijn geworden militaire actie te rechtvaardigen, als zij erin geslaagd zouden zijn Irak over te halen niet langer te treuzelen en meteen antwoord te geven op de vraag waarom het draait. Hoe kan Irak bewijzen dat het zijn biologische en chemische wapens inderdaad heeft vernietigd?

Gezien de grote kans op oorlog die er van meet af aan bestond, is het een raadsel waarom de Unmovic ruim vier maanden na het uitvaardigen van resolutie 1441 nog steeds niet het belangrijkste breekijzer heeft gebruikt om daarop antwoord te krijgen: het verhoren van Iraakse wapenspecialisten buiten Irak.

Mogelijk zou Frankrijk meer kans hebben gehad een oorlog te voorkomen als het zich had aangesloten bij een ultimatum aan Saddam om volledige openheid te geven.

Het wrange is dat de breuk die nu in de Veiligheidsraad is ontstaan juist koren op de molen is van de vleugel van de regering-Bush die de Europese landen het meeste vrezen: de neo-conservatieven. Zij zien nu handenwrijvend toe hoe de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties aan de kant wordt geschoven.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden