Commentaar

Intolerant doordat wij onszelf tolerant wanen

De huidige ontkenning dat racisme in Nederland een probleem vormt, bemoeilijkt de bestrijding ervan.

Sylvana Simons spreekt in mei met de pers in de Twee Kamer.Beeld anp

Een van de voornaamste klachten van de autochtone pro-Zwarte Piet-strijders is dat ze worden weggezet als achterlijk en racistisch. Die woede is wel begrijpelijk: waarom zou je als voorstander van een feest dat hier al tijden gevierd wordt, plotseling veranderd zijn in een achterlijke xenofoob of racist? Sommige activisten - wit en zwart overigens - staan ook wel heel snel klaar om mensen die er een andere mening over deze kwestie op na houden als bewuste of onbewuste racist terzijde te schuiven.

Toch laat dit alles onverlet dat racisme in Nederland wel degelijk een probleem is, wellicht met diepere wortels dan we als samenleving op dit moment bereid zijn te erkennen. De haatcampagne op sociale media tegen Sylvana Simons getuigt hiervan. Wansmaak, grofheid, retorische ongeremdheid - het hoort allemaal bij het tijdperk van de sociale media waarin iedereen 24 uur per dag zijn mening kan uiten. Een klein stapje voor de mensheid, maar een geweldige stap voor elk individu dat gehoord wil worden - zullen we maar zeggen.

Maar dat alles doet niets af aan het openlijk racistische karakter van veel uitingen van haat jegens Sylvana. Hoe massaler deze uitingen, hoe moeilijker het is om een academische activist als Gloria Wekker te negeren, die spreekt van een 'cultuur van witte superioriteit' in Nederland.

Misschien hebben we hier te maken met een aparte verschijningsvorm van het fenomeen: polderracisme. Dat is de gedachte dat wij Nederlanders gewoon niet racistisch zijn, dat we zo overtuigd zijn van onze tolerantie dat we ons door niemand etiketten laten opplakken, ook niet door slachtoffers van racisme. En dat daarom onze grappen, labels en aannames nooit racistisch getint kunnen zijn. Als de ontkenning zo volledig is, bemoeilijkt dat de bestrijding.

Soms lijkt het erop dat Nederland aan het zakken is voor de toets of het een tolerant multi-etnisch land kan zijn. Of laten we ons gek maken door de wilde ongeremdheid van debatten op sociale media? Misschien, maar toch is het een geruststellende gedachte dat we een Openbaar Ministerie hebben dat zijn werk doet door racistische uitingen hard aan te pakken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden