Intimidatie en provocatie à la Pyongyang

Dinsdag heeft het autoritaire Noord-Korea zijn derde ondergrondse nucleaire test gehouden. De explosie was ditmaal zwaarder dan bij de twee eerdere kernproeven.

Waarom nu deze test?

Met de test wordt volgens Noord-Koreaanse staatsmedia een rekening vereffend met Amerika, dat wordt gezien als de drijvende kracht achter de sancties van de Verenigde Naties. De Veiligheidsraad besloot in december tot extra strafmaatregelen nadat de Noord-Koreanen een langeafstandsraket hadden gelanceerd.

De Amerikaanse president Obama krijgt bij aanvang van zijn tweede termijn met deze proef de boodschap dat hij rekening moet houden met de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un, die ruim een jaar geleden aan de macht kwam na de dood van zijn vader.

De proef lijkt ook een signaal aan het adres van de nieuwe leiders in Zuid-Korea, Japen en China. Het is niet voor het eerst dat de Noord-Koreanen machthebbers in het begin van hun ambtsperiode uitdagen. Ze zijn er eerder in geslaagd met een combinatie van provocaties en gebaren van goede wil financiële steun en voedselhulp van het buitenland los te krijgen.

Hoe ernstig is deze proef?

Dat hangt ervan af of de Noord-Koreanen plutonium hebben gebruikt of uranium. Bij de eerste twee proeven maakten ze gebruik van opgewerkt plutonium. Met verrijkt uranium kan makkelijker een kernkop voor een raket worden gemaakt. Geen prettig vooruitzicht voor landen als de VS, Zuid-Korea en Japan. Volgens deskundigen is Noord-Korea daar voorlopig nog niet toe in staat.

Volgens Noord-Korea is een kleinere en lichtere bom gebruikt dan bij de eerdere tests en was de kracht van de explosie groter. Dat kan wijzen op een uraniumbom.

Seismische metingen bevestigen dat de explosie zwaarder (6 tot 7 kiloton) was dan bij de proeven in 2006 (1 kiloton) en 2009 (2 tot 6 kiloton). Het zal mogelijk nooit duidelijk worden welk materiaal is gebruikt; als Pyongyang het niet zelf bekendmaakt, kan analyse van radioactieve xenongassen in de atmosfeer misschien uitsluitsel geven (zie kader).

Wat beoogt Noord-Korea?

Het geïsoleerde en verarmde land wil serieus genomen worden. Vorig jaar bestempelde het zichzelf in de grondwet tot kernmacht. Kim Jong-un denkt net als zijn vader internationaal invloed en prestige af te dwingen met nucleaire bewapening.

Kernwapens dienen in de ogen van Pyongyang als afschrikking, als middel om de aartsvijanden Amerika en Zuid-Korea af te houden van militaire avonturen. Jaren geleden toonde het bewind zich bereid zijn nucleaire ambities op te geven, maar sinds het vastlopen van internationaal overleg in 2008 is van die bereidheid geen sprake meer.

Kim en de zijnen hebben mogelijk lessen getrokken uit het lot van Moammar Kadhafi. Nadat de Libische leider zijn kernwapens had opgegeven werd hij verdreven door de oppositie, die steun kreeg van buitenaf.

Wat gaat er nu gebeuren?

De hoop dat Kim Jong-un op militair gebied een andere koers zou inslaan dan zijn vader, is ijdel gebleken. Het regime is onder de jonge Kim nog even eigenzinnig als voorheen. Het lijkt vast te houden aan het bekende recept van intimidatie en chantage.

Meer VN-sancties zullen weinig of geen effect hebben. Pyongyang zou nog wel pijnlijk kunnen worden geraakt door het stopzetten van alle olie-importen en andere hulp uit China.

Maar China, de laatste bondgenoot van Noord-Korea, is meer bevreesd voor chaos in het buurland dan voor zijn kernwapens. Peking is bang dat na het instorten van het regime in Pyongyang een vluchtelingenstroom richting China op gang komt en dat er Zuid-Koreaanse en Amerikaanse militairen aan de Chinese grens opduiken.

Hoe om te gaan met Pyongyang?

Het advies van Remco Breuker, hoogleraar Koreastudies aan de Universiteit Leiden: de internationale gemeenschap moet de rust bewaren en Realpolitik bedrijven. 'Escalatie zou rampzalig zijn', stelt hij. 'Makkelijke veroordelingen, hoe terecht ook, bieden geen soelaas. We moeten de verstandigste zijn en actief naar een oplossing zoeken in plaats van luidkeels te weeklagen.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden