Intieme therapie voor tbs’ers ‘was een moedig experiment’

Tuchtzaak tbs’er tegen Pompekliniek dient vandaag...

arnhem ‘Deze mevrouw van de website voert een sensationele hetze. Alsof er onder verantwoordelijkheid van de Pompekliniek ontucht met tbs’ers is gepleegd.’ Directeur Jos Poelmann is verbolgen over de tuchtzaak die vandaag dient voor het Regionaal Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg (RTG) in Zwolle. Een man (30), die toentertijd in de Nijmeegse kliniek zat, verwijt de psychiater dat die toestemming heeft gegeven voor een training waar seksuele handelingen werden verricht, terwijl seks tussen een hulpverlener en een patiënt verboden is. De therapie werd tussen 1995 en 1998 in de Pompekliniek gegeven. Er namen tien tbs’ers aan deel.

De tbs’er in kwestie wordt in zijn zaak bijgestaan door Tanja Zondervan, een van de oprichtsters van de website Misbruik door Hulpverleners (MdH). Volgens MdH is er sprake van seksueel misbruik. De term intimiteittraining ‘camoufleert de praktijken die daadwerkelijk plaatsvonden’, aldus Zondervan.

Volgens Poelmann is dit alles behalve de waarheid. ‘We vonden de intimiteittraining tien jaar geleden een fantastisch experiment waar we volledig achter stonden. Samen met de vereniging voor forensische seksuologie hadden we het uitgedokterd en we waren enorm blij een vrouw te vinden die de hulp wilde verlenen. We hebben er trots in binnen- en buitenland over gepubliceerd en lezingen gehouden. Iedereen was er ook van op de hoogte: de Inspectie van de Volksgezondheid, het ministerie van Justitie en onze eigen commissie van toezicht. Ze hadden wel kritische vragen, maar hebben niets verboden.’

Het experiment waarbij een lichaamsgerichte trainster zedendelinquenten aanraakte en door hen aangeraakt werd, hoorde helemaal thuis bij de jaren negentig, analyseert Poelmann. ‘Het was de tijd dat er nog prostituees in de gevangenis kwamen. We hebben nu een veel bekrompener idee over seks en delinquenten. In die tijd waren we nog een ruimdenkend volk.’

Het ging bovendien om een kleine, selecte groep. Jonge mannen, aldus Poelmann, die nooit een relatie met een vrouw hadden gehad en alleen via een verkrachting tot seks waren gekomen. ‘Dat was hun enige ervaring. In die tijd recidiveerde die groep het meest, nu het minst. Dat komt doordat er verbeterde methoden zijn met landelijk uniforme richtlijnen; toen hadden we niets. En onze opdracht was en is toch om herhaling van het delict te voorkomen. Dit was een moedig experiment.’

In de training deden de mannen positieve ervaringen op, maar moesten ze ook leren de grenzen van de vrouw te accepteren. ‘Er was geen sprake van een coïtus.’ Maar dat was ook de enige grens in de sessies, beschrijft een artikel uit 2002 in het International Journal of Offender Therapy and Comparative Criminology.

[Zie verder pagina 2, kolom 6]

‘Het klimaat rond tbs en seks veranderde’

‘Het klimaat rond tbs en seks veranderde’
[Vervolg van pagina 1]

‘Het klimaat rond tbs en seks veranderde’
De klager in de tuchtzaak tegen de tbs-kliniek stelt dat misbruik is gemaakt van zijn vertrouwen. Hij voelde zich eenzaam, de intimiteittraining bood een mogelijke oplossing. Maar in plaats van hem bescherming te bieden, confronteerde de kliniek hem met grensoverschrijdend gedrag.

‘Het klimaat rond tbs en seks veranderde’
Er was geen mogelijkheid de training te weigeren, meldt Misbruik door Hulpverleners. ‘Niet deelnemen aan een door de kliniek voorgestelde behandeling kan in de tbs al gauw tot de conclusie leiden dat een patiënt niet behandelbaar zou zijn. Niet behandelbare patiënten kunnen relatief gemakkelijk naar de longstay worden doorgeschoven.’

‘Het klimaat rond tbs en seks veranderde’
De Pompekliniek stopte met de intimiteittrainingen toen de trainster ermee ophield. Poelmann: ‘Ze bleek onvervangbaar.’ Tezelfdertijd veranderden het Nederlandse klimaat rond tbs en de moraal omtrent seks. Verbale gedragstherapie was in opmars.

‘Het klimaat rond tbs en seks veranderde’
Bovendien verviel een deelnemer in herhaling. ‘Een op de tien is natuurlijk niet zo veel, maar het legde een smet op de training.’

‘Het klimaat rond tbs en seks veranderde’
Poelmann is ervan overtuigd dat de deelnemers baat hebben gehad bij het geleerde. Dat baseert hij ook op het gegeven dat niemand reageerde op de oproep om te klagen op de site van MdH. ‘Zelfs niet anoniem.’ En de man van de klacht bij het tuchtcollege was eerst blij met de training. ‘Dat staat zwart op wit.’ Hij zit als enige van de deelnemers nog in een tbs-kliniek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden