Intieme kennis van het bios

Wie koopt er nou een boek dat de beschuitdroge titel heeft: Het Bios-boekje? Wie zit er nou op teksten te wachten als: 'INT 10h Functie 13h Subfunctie 03h - Schrijven van een tekenreeks met attributen, waarbij de cursor wordt verplaatst'?...

Volgens Uitgeverij Pim Oets zijn dat meer mensen dan we denken. Nog geen halfjaar na het verschijnen van de eerste druk was het boek al uitverkocht en inmiddels is een tweede druk verschenen. Dat betekent natuurlijk dat de eerste oplage aan de krappe kant is geweest, maar het betekent ook dat Oets de belangstelling voor het boek onderschat heeft. En dat gebeurt niet gauw bij gespecialiseerde uitgevers. Hoe dan ook, het bios leeft.

Computerboeken vormen een speciaal soort lectuur. Je begint niet zo maar een computerboek te lezen, zoals je een roman ter hand neemt. Belangstelling voor het onderwerp is vereist, evenals een zekere basiskennis, om de tekst met succes door te werken. Het karakter van computerboeken is over het algemeen dat van een naslagwerk: je haalt eruit wat je op een bepaald moment interesseert of nodig hebt. Zo ook met Het Bios-boekje van Alle Metzlar.

Het bios is het basic input-output system, een belangrijk onderdeel van de computer dat de brug vormt tussen het besturingssysteem en de buitenwereld, in de vorm van harde schijf, printer, toetsenbord en meer van dat alles. Ondanks het belang ervan is het bios bij veel gebruikers volslagen onbekend. Wie wel eens wil weten waarom de pc piept bij het begin van de werkzaamheden, waarom firmanamen als Phoenix en AMI steeds in beeld komen bij het starten van de computer, of wie serieus denkt aan het vervangen van computeronderdelen, kan goed terecht bij dit boek.

Het bios vervult vier hoofdfuncties: een test van enkele systeemonderdelen, de mogelijkheid om een aantal instellingen te wijzigen, controle tijdens de werking van het systeem en diagnose van randapparaten. Je krijgt als gebruiker de mogelijkheid een aantal van die instellingen te wijzigen door tijdens het starten van de pc op bepaalde toetsen te drukken. Soms is dat Escape, soms Del en in andere gevallen de combinatie Control-Alt-Escape. Wat precies ingedrukt moet worden, varieert nogal en wordt meestal uitgelegd in de handleiding bij de pc. Je krijgt daarna een menu voorgeschoteld op het scherm waaruit je kunt kiezen welke instelling gewijzigd moet worden.

De - in Nederland wonende - auteur van Het Bios-boekje gebruikt voor de beschrijving van de verschillende functies van het bios een denkbeeldige systeem. Hij wordt daartoe gedwongen door de grote verscheidenheid aan bios-uitvoeringen die de afgelopen jaren in omloop is gebracht. Maar Metzlar heeft zijn beschrijving zo gemaakt dat het niet moeilijk is je eigen bios te herkennen.

De eerste bios die met commercieel succes werd verkocht, was die van IBM, toegepast in de pc die in 1981 op de markt werd gebracht. De IBM-pc werd goed verkocht en er kwamen klonenbouwers die mee wilden drijven op de golven van dat succes. Zij hadden naast een besturingssysteem (dos) ook een bios nodig. Het besturingssysteem was makkelijk te krijgen omdat Microsoft die gewoon leverde tegen betaling.

Met het bios lag het anders. Het IBM-bios was makkelijk na te maken, maar IBM had het copyright erop en weigerde licenties te verstrekken aan klonenbouwers. Het concern dreigde met de rechter als het toch gebeurde. Een pc heeft echter een bios nodig en de klonenbouwers gingen op zoek naar een oplossing. Die vonden ze ook, maar de consequentie was en is dat er veel verschillende uitvoeringen van de oorspronkelijke bios ontstonden.

De eerste die met een alternatief kwam, was Compaq; dat gebeurde in 1983. Vermoedelijk is deze bios gemaakt door het destijds nog kleine bedrijf Phoenix. Een jaar later kwam Phoenix met een pakket dat de klonenbouwers van toen deed watertanden. In de woorden van Metzlar: 'Op een persconferentie werd de zogenoemde Phoenix PC Compatibility Package geïntroduceerd, bestaande uit de sourcecode voor een bios dat functioneel gelijk was aan dat van IBM, de middelen had om deze sourcecode aan bijzondere configuraties aan te passen, een licentie voor het gebruik van de laatste dos-versie (in de vorm van ms-dos 2.11), idem voor Microsoft Basic, en... een waterdichte verzekering tegen de gevolgen van juridische procedures die IBM eventueel zou kunnen aanspannen.' Phoenix verkocht dat pakket voor 290 duizend dollar en het werd gretig afgenomen.

Er kwamen steeds meer klonenbouwers, andere chips, geïntegreerde communicatiepoorten, nieuwe functies. En elke configuratie had zo zijn eigen bios. De gebruiker merkt daar weinig van. WordPerfect draait zowel op Bios A als op Bios Z, maar de biossen verschillen wel degelijk. Vandaar dat Metzlar in zijn boek werkt met een denkbeeldige bios die niet bestaat, maar lijkt op veel andere.

Als alles goed gaat met je pc, het ding gewoon start en je de hele dag aan het werk kunt, dan heb je niet zoveel aan intieme kennis van het bios. Het Bios-boekje bevat naast gortdroge teksten ook een aantal puntig geschreven en wetenswaardige stukjes tekst over het functioneren van pc-onderdelen, maar daar zul je het niet voor kopen. Het wordt pas interessant wanneer je systeem gewijzigd moet worden of wanneer je pc kuren begint te vertonen. Je hebt dan de keus uit professionele hulp (duur, tijdrovend, veel gesjouw) en zelf doen. Bij dat laatste heb je in Het Bios-boekje een uitstekende hulp.

Neem de foutmeldingen van je systeem. Het bios kent twee soorten meldingen als er een fout wordt geconstateerd in je pc-systeem: geluidssignalen en codes op het scherm. Wàt die signalen en codes betekenen, kun je in het boekje terugvinden. Je komt dan bijvoorbeeld te weten dat een herhaalde korte pieptoon bij het starten van de pc problemen betekent op het moederboard. Drie lange pieptonen betekent dat er iets met het toetsenbord is.

Als je een extra harde schijf in je pc wilt, of als je je wachtwoord vergeten bent en je niet meer in je eigen pc kunt, als je precies wilt weten wat er gebeurt bij het starten van je pc en als je meer te weten wilt komen over diagnostische software, dan moet je eens in dit boekje neuzen.

Gerard Geradts

Alle Metzlar: Het BIOS-boekje

Pim Oets; ¿ 49,-

ISBN 90 7226 0597

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden