Intiem epos van elke dag

Met een ongeëvenaarde precisie ontvouwt Edward Yang in 'Yi Yi' het leven van een Taiwanese familie. Het resultaat is een meesterwerk van 173 minuten....

Tijdens het bruiloftsfeest neemt vader N.J. zijn achtjarig zoontje Yang-Yang even mee naar buiten. De jongen heeft een probleem. 'Papa, ik kan niet zien wat jij ziet en jij kan niet zien wat ik zie. Hoe kunnen we meer dan de halve waarheid weten?' De grenzenloos nieuwsgierige en inventieve Yang-Yang bedenkt wat. Hij gaat mensen hun achterhoofd fotograferen, omdat ze nooit zien wat achter hen gebeurt. Hij wil, zal hij later uitleggen, mensen vertellen wat ze niet weten.

De kleine Yang-Yang lijkt een alter ego van de Taiwanese regisseur Edward Yang (1947), die in Yi-Yi 'de andere kant' wil tonen. De andere kant van wat mensen doen, namelijk wat ze nalaten of hadden kunnen doen. De andere kant ook van wat een individu heeft met een ander individu, namelijk wat dat andere individu met hem of haar heeft.

Yi betekent in het Chinees 'een'. Yi Yi betekent 'twee', maakt 'een' niet alleen, maar voegt er een andere 'een' aan toe. In het Engels is de titel A One and a Two, wat refereert aan het voortellen van een jazzmuzikant voordat een nummer begint. Een speelse verbastering van Yi Yi, maar heel raak de sfeer van de film aangevend: het is een jazzy filmsymphonie.

Om de twee kant van alles en iedereen nog eens te benadrukken hebben veel personages in Yi Yi een dubbele naam: de vrouw van vader N.J. heet Min-Min, zijn kinderen Ting-Ting en Yang-Yang. Lijkt wat geforceerd, maar het bijzondere van Yi Yi is juist de eenvoud waarmee een complexe familiegeschiedenis wordt verteld. Het verhaal begint met een bruiloftsfeest en eindigt met een begrafenis: het leven in een notendop, met alle dingen die voorbijgaan in een mensenleven, uigesplitst in verschillende karakters.

Het knappe van de film is ook, dat de diverse levensdraden nevenschikkend verteld worden, in een totale balans bekeken door een afstandelijke, maar nauwkeurig toeziende camera, die alleen bij het aangeven van details gericht is op een enkel individu. De levens zijn nevenschikkend, geen enkel individu staat buiten een ander. De achtjarige Chang-Chang is de enige die zich van niets of niemand iets aantrekt en zijn eigen gang gaat. Hij is de betrokken verteller.

Veel van wat er gebeurt, is te zien door ramen en spiegels die ander leven toelaten: het moderne Taiwan op de achtergrond en tegelijk soms de keerzijde van de individuele verhalen. Met een ongeëvenaarde preciesheid vertelt Edward Yang van de familie rond vader N.J., een 45-jarige vader die werkt in een computerfabriek die ooit voorop liep maar de nieuwste ontwikkelingen niet kan bijhouden en nodig toe is aan een fusie.

Een dubbele midlife crises, die ook Ming-Ming de vrouw van N.J. treft. Tijdens de bruiloft krijgt oma een hersenbloeding en na een operatie in het ziekenhuis ligt zij bij N.J. thuis in coma. De dokter heeft gezegd dat iedereen tegen haar moet praten. Moeder Ming-Ming weet niets te zeggen en barst in tranen uit. 'Ik kan wel weer gaan vertellen wat ik vandaag heb gedaan, maar dat is hetzelfde als gisteren'. Ming-Ming realiseert zich dat ze vast zit in haar leven.

Vader N.J. is intussen letterlijk tegen zijn vroegere liefde Sherry opgebotst, die nu met een Amerikaanse verzekeringsagent is getrouwd, maar nog steeds met de vraag zit waarom N.J. haar dertig jaar geleden heeft verlaten. Op een zakenreis in Tokyo heeft N.J. de mogelijkheid de draad met Sherry weer op te pakken. Hij doet het niet en zal later overwegen dat het de vraag is of zijn leven echt anders was geweest bij een andere keuze.

De beperking van ieders levensperspectief en het omgaan met deze beperking is een van de hoofdthema's van een film die zonder enige zwaarwichtigheid diep doordringt in het leven van een aantal mensen. Yi Yi heeft alles van een soap, glijdt zonder enig moment van verveling 173 minuten voort, is soms hartverscheurend, maar nooit sentimenteel, maatschappelijk relevant, maar nooit uitleggerig. Het lijkt allemaal zo gewoon in dit intelligente, geestige, intieme epos van elke dag.

Alsof Edward Yang zomaar een camera heeft neergezet bij zomaar een familie. Maar hij maakt een leuke conversatie waar tussen N.J.'s dochter Ting-Ting en Fatty, de jongen met wie ze naar de film is geweest, maar die eigenlijk het vriendje is van haar buurmeisje Li-Li (om maar weer eens zo'n gecompliceerde dubbelheid te noemen). Fatty: 'Mijn oom zegt dat we drie keer zo lang leven sinds de mens film uitvond.'

Edward Yang lijkt deze stelling te willen waarmaken. Met zijn meesterwerk raakt hij in gewone beelden over gewone mensen ogenschijnlijk zonder enige moeite de ene dubbele laag na de andere.

Het enerzijds tegelijk met het anderszijds, het ene individu tegelijk met het andere, in een schijn van realisme, maar volledig fictie. Yi Yi lijkt wel televisie, maar is pure filmkunst.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden